ΠΙΟ ΠΟΛΛΕΣ ΚΙ ΑΠ' ΤΟΥ ΣΚΑΚΙΟΥ ΤΟ ΠΛΗΘΟΣ...

Από καιρό σε καιρό ξυπνά μέσα μου μια παλιά αρρωστημένη συνήθεια που, όσο κι αν προσπάθησα, δεν κατάφερα να την αποβάλω απ’ τα μικράτα μου κι εδώ –και φοβάμαι πώς δεν θα τα καταφέρω ως το τέλος. Έτσι, σαν κλέφτης αναμνήσεων, σαν το φάντασμα μέσα στο ίδιο μου το σπίτι, μερικά ήσυχα βράδια κάνω αθόρυβες εφόδους στην βιβλιοθήκη μου και ξεδιαλέγω παλιούς τόμους, βιβλία που έχω να αγγίξω χρόνια ή και δεκαετίες. Με την προσοχή και την επιμέλεια μουσειακού αρχειοθέτη τους αραδιάζω μπροστά μου και αρχίζω να εξασκώ το καταγέλαστο βίτσιο μου. Τους χαϊδεύω, από την πρόσοψη μέχρι την ράχη, ψαύω το πολυκαιρισμένο χαρτί και μετά πλησιάζω το πρόσωπό μου και εισπνέω την κλεισούρα τους. Ύστερα σκυφτός, ξεφυλλίζω τις ταλαίπωρες σελίδες και διαβάζω αποσπάσματα, σύντομα, κοφτά και αχόρταγα, λες και από στιγμή σε στιγμή κάποιος θα με συλλάβει να διαπράττω ένα ασύγγνωστο αμάρτημα. Στη μέση της ανάγνωσης κλείνω ξανά τον τόμο, ίσως με περισσότερο θόρυβο απ’ ό,τι θα χρειαζόταν, και καταδικάζω το κείμενο σε μερικές ακόμα δεκαετίες απομόνωσης.
Σπάνια συγκρατώ τα χωρία που τυχαίνει να συναπαντήσω σ’ αυτές τις νυχτερινές μου τυμβωρυχίες. Ωστόσο, ορισμένες ανατριχιαστικές στιγμές, οι λέξεις ξεπηδούν ασυγκράτητες από το χαρτί και ξεσηκώνουν ορυμαγδό αναμνήσεων. Θυμάμαι τότε αβάσταχτες λεπτομέρειες. Την ακριβή εποχή που πρωτοσυνάντησα το κείμενο, το που στεκόμουν, το τοπίο που χάρασσε η φαντασία μου πασχίζοντας να υλοποιήσει το ποιητικό σύμπαν (ή να το φέρει στα μέτρα της), σε μερικές περιπτώσεις ακόμα και ανθρώπους που μου μίλησαν εκείνη την ημέρα και το τι ακριβώς μου είπαν. Ίσως και λόγω αυτού του παράδοξου και ακατανόητου καταρράχτη να κλείνω με βιάση το βιβλίο.

Κανονικά, μια τέτοια μυστικοπαθή -όσο και νοσηρή- τελετουργία, δεν θα έπρεπε να διαφέρει και πολύ από την διαδικασία του ανοίγματος παλιών κιβωτίων με μικροαντικείμενα ή με το ξεφύλλισμα παλιών άλμπουμ φωτογραφιών που αναπαύονται κάτω από δύο δάχτυλα σκόνη σε ένα ανθυγιεινό πατάρι. Κοιτάς, θυμάσαι φευγαλέα, χαμογελάς ή κατσουφιάζεις και τα ξαναχώνεις στη θλίψη της σκόνης τους, την ίδια στιγμή που αναρωτιέσαι γιατί στον διάβολο δεν τα έχεις πετάξει τόσον καιρό. Όμως το δικό μου βίτσιο με τα βιβλία είναι κάπως αλλόκοτο. Θαρρείς και οι μαίανδροι των ελίκων μου κρύβουν στις πιο σκοτεινές πτυχές τους άφθαρτες και αιώνιες τις πιο πολύτιμες εικόνες, τις πιο ερίτιμες λέξεις και φράσεις. Τόσο αιώνιες και τόσο καλά κρυμμένες που θα συνεχίσουν να βρίσκονται εκεί ακόμα και όταν εγώ δεν θα υπάρχω για να τις ξεθάψω. Μερικοί ίσως τώρα να γελάνε, αλλά εγώ τρομάζω. Γι’ αυτό και γίνομαι κλέφτης ενός θησαυρού που μου ανήκει, αλλά και δεν με έχει ανάγκη. Για να τον ξορκίσω.

Μεγάλη εισαγωγή, αν ήταν εισαγωγή. Υποψιάζομαι ότι οι φανατικοί σκακιστές θα έχουν εγκαταλείψει την ανάγνωση από ώρα. Ας με συγχωρήσουν, τόσες μυριάδες λέξεις, κάπου πρέπει να ξεσπάνε, σαν σουέλ.

Μόλις χτες βεβήλωσα για μια ακόμα φορά το χάρτινο μαυσωλείο μου. Και ένας από τους τόμους που έπιασα ήταν η «Θεία Κωμωδία». Σε αντίθεση με την «Κόλαση» και το «Καθαρτήριο», ο «Παράδεισος», πρέπει να ομολογήσω, με έκανε πάντα να βαριέμαι, παρότι, υποπτεύομαι ότι τον Ντάντε Αλιγκιέρι θα τον έφερνε κοντά στην έκσταση. Η σελίδα που άνοιξα ήταν η 562 της μετάφρασης του Καζαντζάκη. Πήγα να περάσω λαχανιασμένα το Άσμα ΚΗ’, αλλά με την άκρη του ματιού μου (και μετά με όλα μου τα μάτια, τα μέσα και τα έξω) διάβασα στους στίχους 91-93:

«Την πυρκαγιάν η κάθε σπίθα ακλούθαε
και πιο πολλές απ’ του σκακιού το πλήθος
διπλό καθένα αράδα αν λογαριάσεις (…)».

Πιο πολλές απ’ του σκακιού το πλήθος… Ο Δάντης μιλούσε για τις φωτιές στους ουράνιους κύκλους των αγγέλων. Τα τάγματα των αγγέλων ήταν αρίφνητα και συνάμα τόσο αιθέρια και όμορφα που γινόταν άφατα, απερίγραπτα. Ο ποιητής δεν μπορούσε αλλιώς να τα παρουσιάσει παρά μόνο παραλληλίζοντάς τα με την απειροσύνη του σκακιού. Τι σήμαινε όμως το «διπλό καθένα αράδα αν λογαριάσεις»; Έτρεξα με ένα ανεπαίσθητο τρέμουλο στις σημειώσεις. Κι εκεί χώθηκα μέχρι τον λαιμό στον παλιό θρύλο για τον εφευρέτη του σκακιού:

«Λέγεται πώς ο Πέρσης εφευρέτης του σκακιού, όταν τον ρώτησε ο Σάχης της Περσίας τι αμοιβή θέλει, αποκρίθηκε: Ένα σπειρί στάρι ολοένα διπλασιαζόμενο σε κάθε από τα 64 τετραγωνάκια του σκακιού. Ο Σάχης γέλασε για το ταπεινό δώρο, μα σαν έπιασαν να μετρήσουν το στάρι, βρέθηκε πώς όλη η Περσία δεν είχε τόσα σπειριά στάρι, δηλαδή 18.446.744.073.709.551.615»

Ακόμα κι όταν έκλεισα μετά από ώρα (με τον απαιτούμενο γδούπο) τον βαρύ τόμο, οι αναμνήσεις δεν είχαν κοπάσει. Θυμήθηκα τα σκαλιά του παλιού μου πατρικού, εκεί που στεκόμουν όταν το είχα πρωτοδιαβάσει, και που τώρα πια δεν υπάρχουν. Θυμήθηκα μια μυρμηγκοφωλιά που σκάλιζα με ένα κλαράκι, συλλογισμένος μετά την ανάγνωση. Θυμήθηκα την παλιά μου σκακιέρα (μια άθλια, πλαστική, μικροσκοπική και άβολη, με τρυπούλες και λειψά πιόνια που τα αντικαθιστούσα με ξεραμένη πλαστελίνη) πάνω στην οποία προσπαθούσα μάταια για μέρες να αραδιάσω σπυριά ρυζιού από ένα σακί στο μπακάλικο του πατέρα μου. Θυμήθηκα και το πουλόβερ που φορούσα. Και άλλες καταχωνιασμένες εικόνες που προτιμώ να τις κρατήσω έγκλειστες, πριν με πλακώσουν. Ήμουν έφηβος τότε. Αλλά και μετά τα τριάντα που ξανασχολήθηκα με τη «Θεία Κωμωδία» για τις ανάγκες του Πανεπιστημίου, δεν το είχα προσέξει το συγκεκριμένο χωρίο. Ή δεν με είχε προσέξει αυτό.

Υπάρχουν συναισθήματα που περιγράφονται, κι άλλα που είναι καλύτερα να μην περιγραφούν, αν μη τι άλλο, γιατί σκουριάζουν στο πολύ φως. Κρατάω λοιπόν για μένα το (ασφαλώς ασήμαντο και αδικαιολόγητο για κάποιους άλλους) ρίγος και παραθέτω το παραπάνω απόσπασμα για μελέτη. Θυμίζω ότι ο Δάντης γεννήθηκε το 1265 και πέθανε το 1321, υπήρξε αστός (Γουέλφος) με ισχυρούς φίλους, σε μια συντεχνιακή κατά βάση ιταλική κοινωνία. Έζησε για πολύ καιρό εξόριστος, ενώ –φευ- ανήκε και στην συντεχνία των φαρμακοποιών. Κι όλα αυτά, για τους πραγματιστές, σημαίνουν ότι ο γνωστός μας θρύλος του Σίσσα ήταν επίσης γνωστός στην Ιταλία του 13ου αιώνα.

Το εξήγησα νομίζω, δεν ξέρω σε ποια άβυσσο του νου είχε κρυφτεί αυτό το κομμάτι μου, όπως δεν ξέρω σε ποια άβυσσο των στίχων του Δάντη είχε φωλιάσει αθέατο το σκάκι. Ίσως όμως τώρα πια κάποιοι να μπορούν να μου συγχωρήσουν το παλιό μου αγιάτρευτο βίτσιο. Κι εγώ υπόσχομαι ότι κάποτε θα τους διηγηθώ μια άλλη ιστορία, που θα έχω κλέψει από ένα άλλο σκονισμένο βιβλίο ένα ήσυχο βράδυ, σαν σωστός κλέφτης αναμνήσεων ή σαν το φάντασμα μέσα στο ίδιο μου το σπίτι, μέσα στο ίδιο μου το νου.

«ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ»

Με ένα νέο βιβλίο- έκπληξη επανέρχεται ο φίλος συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας στο εκδοτικό προσκήνιο. Αυτή τη φορά παραμερίζει τα αστυνομικά μυθιστορήματα και πλάθει μια ιστορία για παιδιά και έφηβους, η οποία μάλιστα θα έχει και συνέχειες. Πρόκειται για  "Τα Παιδιά του Χρόνου – Κρις Πινόκιο & Νοεμί Αστράκη". Το πρώτο βιβλίο της σειράς έχει τίτλο «Ένα ασυνήθιστο σχολείο». Ας δούμε τι γράφει ο ίδιος στο blog του (www.mamaloukas.blogspot.com):




Αγόρι ή κορίτσι, εσύ που κρατάς αυτό το βιβλίο


μάθε ότι πίσω απ’ το σχολείο σου υπάρχει ένα άλλο κτίριο,


πίσω απ’ την τάξη σου υπάρχει ένας άλλος χώρος,


πίσω απ’ τον καθηγητή σου υπάρχει ένα άλλο πρόσωπο,


πίσω απ’ τους γονείς σου υπάρχει μια άλλη πραγματικότητα.


Πίσω από το χρόνο υπάρχει ένας πέρα χρόνος.


Δε με νοιάζει αν είσαι κορίτσι ή αγόρι,


μαύρος ή λευκός, χοντρός ή αδύνατος,


όμορφος ή άσχημος, ψηλός ή κοντός.


Δε με νοιάζει αν είσαι κακός μαθητής,


αν καμιά φορά δεν καταλαβαίνεις αυτά που λένε οι μεγάλοι,


αν έχεις σιδεράκια στα δόντια, αν φοράς γυαλιά,


αν κάθεσαι σε ειδική καρέκλα


γιατί όλα είναι στο μυαλό σου, μικρέ μου φίλε, μικρή μου φίλη.


Εκεί είναι κρυμμένοι χίλιοι καταρράκτες,


ασύγκριτα πιο μεγάλοι από εκείνους του Νιαγάρα,


κι αυτό το βιβλίο είναι μόνο μια σταγόνα από εκείνους.


Γεύσου την.


Γίνε ένα Παιδί του Χρόνου και ταξίδεψε μαζί μου.


Δικός σου, Τζίμι Ρέιν

O Tzίμι Ρέιν, που στην Ελλάδα διάλεξε να εκπροσωπηθεί από το συγγραφέα Δημήτρη Μαμαλούκα, γεννήθηκε στην Αθήνα από Αμερικανό πατέρα και Ελληνοϊταλίδα μητέρα. Περιπλανήθηκε σε όλες τις χώρες του κόσμου, μα τίποτα δεν αγάπησε περισσότερο από τα παιδιά. Κανένας δεν ξέρει κάτι άλλο γι’ αυτόν το μυστηριώδη συγγραφέα, που τα τελευταία χρόνια έχει εξαφανιστεί και στέλνει τα χειρόγραφά του στον εκδότη με κάποιους περίεργους άντρες που επιβαίνουν σε παλιά και παράξενα αυτοκίνητα.


Περισσότερα για το βιβλίο στη σελίδα των εκδόσεων Ψυχογιός εδώ.

Αυτό είναι με λίγα λόγια το πρώτο μου βιβλίο για παιδιά και για όσοι αισθάνονται στην καρδιά τους ακόμα παιδιά. Είναι η υλοποίηση ενός ονείρου κι ενός σχεδίου που ξεκίνησε το 2007 (ίσως και δυο χρόνια νωρίτερα) και τώρα (μετά από διάφορες περιπέτειες βρήκε στέγη στον εκδοτικό οίκο Ψυχογιός). Έχω σκοπό, θα ήθελα, και θα προσπαθήσω, να γράψω 5 ή 7 βιβλία με τα οποία θα ολοκληρωθεί η σειρά.

Το σίγουρο είναι ότι το βιβλίο 2 θα κυκλοφορήσει τον Οκτώβριο του 2011 και θα ‘χει τον τίτλο: Μια περίεργη χρονομηχανή, πάντα από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Ο Δημήτρης Μαμαλούκας γεννήθηκε το 1968 στην Αθήνα όπου και κατοικεί. Είναι πτυχιούχος Φιλοσοφίας του πανεπιστημίου του Lecce, Ιταλία.


Έχει γράψει τα μυθιστορήματα

- Όσο υπάρχει αλκοόλ υπάρχει ελπίδα, Απόπειρα (που μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο με τίτλο: Όσο υπάρχει αλκοόλ…)

-Ο Μεγάλος Θάνατος του Βοτανικού, Καστανιώτης

-Η απαγωγή του εκδότη, Καστανιώτης

-Η χαμένη βιβλιοθήκη του Δημητρίου Μόστρα, Καστανιώτης, που ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών ΕΚΕΒΙ-ΕΡΤ 2007. (Κατά τη γνώμη μου η κορυφαία του στιγμή)

-Η μοναξιά της ασφάλτου, Λιβάνης

-Κοπέλα που σε λένε Φίνι, Λιβάνης (μια εξαιρετική αλληγορία για τον εγκλεισμό,την καταδυνάστευση, τον αγώνα για επιβίωση, με συναρπαστικό, κινηματογραφικό ρυθμό, ένα βιβλίο που πρέπει να διαβάσουν όλοι οι βιβλιόφιλοι)

Συμμετείχε επίσης στις συλλογές διηγημάτων Ελληνικά Εγκλήματα, Υπόγειες Ιστορίες και Έρως 13.
 
Δημήτρη, καλοτάξιδο!

ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΘΗΚΕ ΤΟ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ ΒΟΪΝΙΤΣ!

Μέσω e-mail που μου έστειλε φίλος του μπλογκ πληροφορήθηκα ότι κατόρθωσαν να χρονολογήσουν το χειρόγραφο Βόϊνιτς, δίνοντας έτσι τέλος -εν μέρει βέβαια- στην ανεξάντλητη φημολογία για την καταγωγή του χειρογράφου. Ας δούμε όμως τι αναφέρει το ρεπορτάζ (η κολυβομετάφραση δική μου) :

Οι ερευνητές κατόρθωσαν να σπάσουν έναν από τους γρίφους που περιέβαλαν, αυτό που συνηθιζόταν να αποκαλείται: "Το πιο μυστηριώδες χειρόγραφο του κόσμου", το χειρόγραφο Βόινιτς (Voynich), ένα βιβλίο γεμάτο με σχέδια και γραφή που κανείς δεν στάθηκε ικανός να εξηγήσει μέχρι σήμερα.

Χρησιμοποιώντας τη χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα ( C-14) μια ομάδα με επικεφαλής τον Greg Hodgins στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, συμπέρανε ότι το χειρόγραφο γράφτηκε στην αρχή του 15ου αιώνα, έναν αιώνα δηλαδή νωρίτερα απ' ότι πίστευαν οι περισσότεροι ερευνητές!

Σύμφωνα με τους ερευνητές ο "Κώδικας Ντα Βίντσι" ωχριά μπροστά στο "Χειρόγραφο Βόϊνιτς", το οποίο περιλαμβάνει εντελώς ξένους χαρακτήρες, μιας ακατανόητης γλώσσας, που είναι αραδιασμένοι ανάμεσα σε απεικονίσεις φυτών, αστρονομικών χαρτών και ανθρώπινων φιγουρών.

Ο καθηγητής Hodgins δηλώνει εντυπωσιασμένος με το χειρόγραφο. "Είναι ένας κώδικας, ένας γρίφος κάποιου είδους; Πολλοί άνθρωποι κάνουν στατιστικές, γραμματικές και λεκτικές αναλύσεις, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία που συνηθίζονται στην κρυπτανάλυση. Αλλά μέχρι τώρα δεν έχουν ταυτοποιήσει απολύτως τίποτε!", σημειώνει.

Όμως, χάρη στον καθηγητή Hodgins και την ομάδα του, κάτι τελικά ταυτοποιήθηκε: η ηλικία του χειρογράφου.

Για να αποκτήσει δείγματα του χειρογράφου, ο Hodgins ταξίδεψε μέχρι το Πανεπιστήμιο Γέηλ, όπου οι συντηρητές της βιβλιοθήκης σπάνιων χειρογράφων (Beinecke) του Πανεπιστημίου είχαν προηγουμένως εντοπίσει και αναγνωρίσει τις σελίδες που δεν είχαν αφαιρεθεί ή επιδιορθωθεί, και που έτσι αποτελούσαν τις πιο αξιόπιστες ως δείγματα.

Ο καθηγητής αφαίρεσε χειρουργικά ένα τμήμα της περγαμηνής για να πάρει τα τέσσερα μικροσκοπικά δείγματα (1Χ7 mm) τα οποία μετέφερε πίσω στο εργαστήριο στο Tucson, όπου καθαρίστηκαν εξονυχιστικά. Μετά, η ομάδα αποτέφρωσε τα δείγματα κρατώντας μόνο τον περιεχόμενό τους άνθρακα. Αυτά τα νέα δείγματα άνθρακα (C-12) τροφοδότησαν έναν φασματογράφο μάζας που απομονώνει το βαρύτερο ισότοπο C-14, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την τελική χρονολόγηση του αντικειμένου.

Έτσι λοιπόν, η ομάδα μπόρεσε να σπρώξει πίσω την υποτιθέμενη ηλικία του χειρογράφου κατά μια 100ετία, μια ανακάλυψη που εξάλειψε οριστικά κάποιες από τις γνωστές υποθέσεις για την καταγωγή και την ιστορία του χειρογράφου.

Παρότι ο Hodgins παραδέχτηκε ότι τα πραγματικά περιεχόμενα του βιβλίου είναι πέρα από την ειδικότητά του, πιστεύει ότι μπορεί να συνδέεται με την αλχημεία, μια πρακτική γνωστή για τη μυστικοπάθειά της, πράγμα που μπορεί να εξηγεί και το γιατί το χειρόγραφο κωδικοποιήθηκε.

"Ανακαλύπτω ότι αυτό το χειρόγραφο είναι απολύτως γοητευτικό, σαν ένα παράθυρο που κοιτάζει μέσα σ' ένα πολύ ενδιαφέρον μυαλό. Συνδέοντας όλα τα μέρη αυτής της ιστορίας, ένιωσα φανταστικά. Σε τελική ανάλυση αποτελεί έναν μεγάλο γρίφο που κανείς δεν έχει επιλύσει, και ποιός δεν αγαπάει τους γρίφους;" κατέληξε ο Hodgins.

Καταρχήν δε μπορώ να μη δηλώσω χαρούμενος για κάθε πρόοδο που κάνει η έρευνα σχετικά με το -μυθικό πλέον- χειρόγραφο. Ξεκίνησα να ασχολούμαι μαζί του εντατικά κάπου το 2004, παρ' ότι γνώριζα και νωρίτερα την ύπαρξή του. Η έρευνά μου εκείνη, που κράτησε δύο χρόνια, καρποφόρησε με το πρώτο μου μυθιστόρημα, "Το χειρόγραφο της Πράγας" από τις εκδόσεις Λιβάνη.

Όσοι έχετε διαβάσει το βιβλίο γνωρίζετε ήδη ότι τοποθετώ τη δημιουργία του αρκετά πιο πίσω από τον 15ο αιώνα (προς το τέλος των Σταυροφοριών) και μάλιστα βάζω τον Roger Bacon (1214-1294) να έχει κάνει την αντιγραφή του από το υποτιθέμενο πρωτότυπο. Χαίρομαι ωστόσο διότι η χρονολόγηση της περγαμηνής δεν ακυρώνει τη γενικότερη θεωρία μου για τη "γλώσσα" του κειμένου και την προέλευση των εικόνων, ενώ δεν αναιρείται και συνολικά, αφού κάλλιστα θα μπορούσε να έχει μεταγραφεί από τον 13ο αιώνα κι άλλες φορές. Φυσικά, δεν υποστηρίζω ότι η θεωρία μου, που γίνεται εκμεταλλεύσιμη λογοτεχνικά στο βιβλίο, είναι κάτι παραπάνω από εικασία και μυθοπλασία. Είναι όμως γεγονός ότι καταρρίπτονται όλοι οι ισχυρισμοί (πολύ διαδεδομένοι εσχάτως) ότι το χειρόγραφο αυτό καθ' εαυτό ήταν μια κατασκευασμένη απάτη από τον Τζων Ντη ή/και τον Έντουαρντ Κέλλυ. Τη χρονιά που ο Ροδόλφος ο Β' των Αψβούργων αγόρασε απ' αυτούς αντί αστρονομικού ποσού το αλλόκοτο βιβλίο, το τελευταίο ήταν τουλάχιστον δύο αιώνων!

Ας πούμε κάτι και για την χρονολόγηση. Έγραφα τότε: "Για σιγά ρε παιδιά, θα πει κάποιος. Γιατί δε γίνεται ραδιοχρονολόγηση με C-14; Τόσο δύσκολο είναι; Καθόλου δύσκολο θα απαντήσω εγώ. Αλλά η χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα στην καλύτερη περίπτωση θα αποδείκνυε την ημερομηνία καταγωγής της περγαμηνής και όχι το πότε γράφτηκε το κείμενο (θα μπορούσαν να έχουν μεσολαβήσει δεκαετίες και βάλε). Χώρια το παράθυρο απόκλισης που υπάρχει. Και χώρια που το Γέηλ δεν την επιτρέπει οχυρωμένο καθώς είναι πίσω από το μύθο του εκθέματος του".

Δεν ήξερα μέχρι σήμερα το μεσημέρι ότι είχε δοθεί η σχετική άδεια από το Γέηλ για την ραδιοχρονολόγηση, κι ευχαριστώ τον Τομ γι' αυτή την πληροφορία. Όπως όμως σημείωνα τότε, αυτό που ξέρουμε τώρα πια είναι η ηλικία της περγαμηνής. Ο C-14 στην περίπτωση αυτή δεν μπορεί να λαθεύει 200 χρόνια, αλλά αυτό έχει λίγη σημασία. Από αυτά που θυμάμαι από την περίοδο που συμμετείχα σε διαδικτυακές ομάδες έρευνας για το Βόινιτς, θα ξαναρχίσει τώρα ο χαμός, από τους φανατικούς "βοϊνιτσιολόγους"! Νέες θεωρίες και νέα ιστορική έρευνα και νέες κρυπταναλυτικές επιθέσεις. Δεν το κρύβω. Γουστάρω!

Και επειδή το θέμα είναι μεγάλο και διαισθάνομαι ότι κάποιοι επισκέπτες του μπλογκ έχουν ήδη χαθεί κάπου στη μετάφραση, παραθέτω τις παλιές μου αναρτήσεις για το Χειρόγραφο Βόινιτς, για να μπουν και οι αμύητοι στο κόλπο:

Μέρος 1: Παρουσίαση του χειρογράφου

Μέρος 2: Πρώιμη ιστορία

Μέρος 3: Μετά το 1650

Μέρος 4: Ανάλυση και θεωρίες

Μέρος 5: "Γλώσσα" και η δική μου προσέγγιση

Φυσικά έχω γράψει κι άλλα άρθρα για το Βόινιτς και έχω δώσει και κάποιες διαλέξεις, αλλά τα παραπάνω νήματα είναι αρκετά για να μπει στο νόημα κάποιος που δεν έχει ασχοληθεί με το θέμα. Σε κάθε περίπτωση, θα επανέλθω.

Ο "ερμητικά κλειστός κώδικας Βόινιτς", απέκτησε μια χαραμάδα και δεν κρατιέμαι από το να χώσω το μάτι μου στη σχισμή.

ΠΑΖΑΡΙ ΒΙΒΛΙΟΥ: ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΚΙ ΕΝΑΣ ΧΡΗΣΙΜΟΣ ΘΕΣΜΟΣ

Η μεγαλύτερη και πιο οργανωμένη εκποίηση βιβλίου στην Ελλάδα, το γνωστό και καθιερωμένο πλέον Παζάρι Βιβλίου άρχισε στις 21 Γενάρη στην Πλατεία Κλαυθμώνος.

Το Παζάρι, που θα πραγματοποιηθεί σε ένα τεράστιο περίπτερο στην πλατεία, θα διαρκέσει 20 ημέρες (έως τις 9 Φεβρουαρίου) και σε αυτό διατίθενται βιβλία σε τιμές που ξεκινούν από 0,50 ευρώ.

Σε έναν χώρο 1.000 τμ θα εκτίθενται 500.000 βιβλία.

Το Παζάρι Βιβλίου 2011 δίνει την ευκαιρία στους επισκέπτες να απολαύσουν έναν μικρό περίπατο στο ιστορικό κέντρο της πόλης με το σύνθημα: «Υιοθετήστε ένα βιβλίο, πρέπει να ζήσει!».

Συνδιοργανωτές είναι ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου (ΣΕΚΒ) και το επαγγελματικό σωματείο εκδοτών-βιβλιοπωλών, ενώ το Παζάρι πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων.

Η έκπτωση για τα περισσότερα βιβλία ανέρχεται στο 70%. Όλα τα βιβλία πωλούνται στο 30% της αρχικής τους αξίας – ένα βιβλίο που πωλείται 10 ευρώ, στο Παζάρι πωλείται 3 ευρώ. Το συγκεκριμένο Παζάρι Βιβλίου αφορά βιβλία που έχουν εκδοθεί μέχρι και το 2005.

(Πηγή: www.tanea.gr)

Το δικό μου σχόλιο είναι ότι κανείς που θα βρίσκεται αυτό το διάστημα στην Αθήνα δε θα πρέπει να παραλείψει να κάνει μια βόλτα από το Παζάρι Βιβλίου, που πλέον έχει γίνει θεσμός. Κι αυτό γιατί ανάμεσα στα χιλιάδες βιβλία υπάρχουν μερικά διαμάντια σε απίστευτα χαμηλή τιμή. Και δεν είναι μόνο θέμα φτήνιας σε χαλεπούς οικονομικούς καιρούς, μα και η ανάγκη να μην σκοτώνουμε τα βιβλία όταν γεράσουν. Ακόμα κι αν κάποιος δε επιθυμεί ή δεν ευκαιρεί να διαβάσει θα έχει σίγουρα φίλους που θα χαρούν αν πάρουν για δώρο βιβλία. Ας βάλουμε τα βιβλία στα σπίτια μας. Θα μας το ανταποδώσουν πολλαπλά.

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΒΙΒΛΙΟΥ

Την Παρασκευή, 3 Σεπτεμβρίου, ξεκίνησε το 39ο Φεστιβάλ Βιβλίου στους υπαίθριους χώρους του Ζαππείου, ένας πολυσήμαντος θεσμός στα δρώμενα της πόλεως των Αθηνών, που οργανώνεται από τον Σύνδεσμο Εκδοτών Βιβλίου (Σ.ΕΚ.Β.), με συνδιοργανωτές τον Πολιτισμικό Οργανισμό και το Ιστορικό Αρχείο του Δήμου Αθηναίων, ενώ έχει τεθεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού.

Το φετινό Φεστιβάλ Βιβλίου είναι αφιερωμένο στον «Ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη σύγχρονη κοινωνία και τον πολιτισμό».
Συμμετέχουν η Ελληνική Εθνική Επιτροπή της UNICEF, το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου και το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία.
Το πρόγραμμα του 39ου Φεστιβάλ Βιβλίου σας προσκαλεί σε ένα πλήθος εκδηλώσεων, οι οποίες έχουν προγραμματισθεί από τον Πολιτισμικό Οργανισμό και το Ιστορικό Αρχείο του Δήμου Αθηναίων, το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου και φυσικά τον Σύνδεσμο Εκδοτών Βιβλίου.
Αναλυτικότερα, οι εκδηλώσεις για τους βιβλιόφιλους, που θα επισκεφθούν το Φεστιβάλ Βιβλίου είναι οι ακόλουθες:

Σάββατο, 4 Σεπτεμβρίου
Στις 7 το απόγευμα, Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, οργανώνει σειρά εκδηλώσεων με θέμα «Παραμύθια του κόσμου» για τους μικρούς επισκέπτες. Τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να ακούσουν παραμύθια της προφορικής παράδοσης και της λογοτεχνίας από τις τέσσερις γωνιές του κόσμου. Παραμύθια για πλάσματα παράξενα, για ζώα που μιλούν με ανθρώπινη λαλιά, ιστορίες για όνειρα και επιθυμίες, για μικρούς και για μεγάλους, που έφτασαν στις μέρες μας από στόμα σε στόμα ή γράφτηκαν από Έλληνες και ξένους συγγραφείς.

Κυριακή, 5 Σεπτεμβρίου
Στις 12 το μεσημέρι, θα δοθεί συναυλία από τη Φιλαρμονική Νέων του Δήμου Αθηναίων.
Στις 8 το βράδυ, θα τελεστούν τα επίσημα εγκαίνια του 39ου Φεστιβάλ Βιβλίου, από τον Δήμαρχο Αθηναίων κ. Νικήτα Κακλαμάνη.

Σάββατο, 11 Σεπτεμβρίου
Στις 7 το βράδυ, θα δοθεί παράσταση Καραγκιόζη από τον Δήμο Αθηναίων για τους μικρούς φίλους της έκθεσης.
Στις 8 το βράδυ, έχει προγραμματισθεί συζήτηση με θέμα: «Η αστυνομική λογοτεχνία στην Ελλάδα σήμερα», με ομιλητές τα μέλη της Ελληνικής Λέσχης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (Ε.Λ.Σ.Α.Λ.): Τιτίνα Δανέλλη, Τεύκρος Μιχαηλίδης, Δημήτρης Μαμαλούκας (φίλος και συμπατριώτης!) και Γιάννης Ράγκος. Τη συζήτηση θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Μανώλης Πιμπλής (φίλος και σκακιστής!), επίσης μέλος της Λέσχης.

Κυριακή, 12 Σεπτεμβρίου
Στις 12 το μεσημέρι, έχει προγραμματισθεί συναυλία από τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων.
Στις 7 το απόγευμα, Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, συνεχίζει τα «Παραμύθια του κόσμου» για τους μικρούς φίλους του Φεστιβάλ.
Στις 9 το βράδυ θα παρουσιαστεί το βιβλίο «Στιγμές Πάθους», της Μέλπως Ζαρόκωστα από τις εκδόσεις ΖΑΧΑΡΑΚΗ. Θα μιλήσουν η συγγραφέας και η Πρόεδρος του Ιδρύματος για το ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΗΘΟΠΟΙΟΥ Άννα Φόνσου.
Όλα τα έσοδα του βιβλίου είναι προσφορά στο ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΗΘΟΠΟΙΟΥ.

Τετάρτη, 15 Σεπτεμβρίου
Στις 8 το βράδυ, θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση της πρώτης επίσημης, συλλεκτικής έκδοσης του Ιστορικού Αρχείου Δήμου Αθηναίων «ΑΘΗΝΑΙ 1888». Πρόκειται για ένα λεύκωμα, που εμπεριέχει περισσότερες από 70 ανέκδοτες φωτογραφίες με όψεις της Αθήνας του 19ου αιώνα, που για πρώτη φορά βλέπουν το φως της δημοσιότητας.
Στις 9 το βράδυ, θα δοθεί συναυλία από τον Δήμο Αθηναίων με έντεχνο τραγούδι.

Κυριακή 19 Σεπτεμβρίου
Στις 7 το απόγευμα, Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, διευρύνει τα «Παραμύθια του κόσμου» για τους λιλιπούτειους επισκέπτες.

Τέλος, καθόλη τη διάρκεια του Φεστιβάλ Βιβλίου το γνωστό oικολογικό «τρενάκι» θα προσφέρει δωρεάν πεντάλεπτες βόλτες στους επισκέπτες της έκθεσης.

Όλες οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στο χώρο εκδηλώσεων της Έκθεσης και είναι ανοικτές στο κοινό.
Χορηγοί επικοινωνίας είναι η ΕΡΤ Α.Ε. και οι ραδιοφωνικοί σταθμοί ΝΕΤ 105,8 και ΚΟSMOS 93,3, η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ και το περιοδικό της «ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ», καθώς και ο ραδιοφωνικός σταθμός ΑΘΗΝΑ 9,84.

Την εικαστική φροντίδα της πολυσήμαντης αυτής διοργάνωσης έχει αναλάβει ο ζωγράφος ΒΕΝΤΣΕΣΛΑΒ ΙΟΤΟΒ, ο οποίος φιλοτέχνησε ένα έργο που παραπέμπει στη διαχρονική ανάγκη ανάγνωσης βιβλίων, για να έχει ο σύγχρονος άνθρωπος την πνευματική ανέλιξη, απαραίτητο συστατικό για το «ευ ζην», σε καιρούς ισοπεδωτικούς.
Στο 39o Φεστιβάλ Βιβλίου, που διεξάγεται στους υπαίθριους χώρους του Ζαππείου (3 - 19 Σεπτεμβρίου 2010), 160, περίπου, εκδότες σε 130 περίπτερα παρουσιάζουν τη σύγχρονη εκδοτική παραγωγή με περισσότερους από 50.000 τίτλους.
Ας επισκεφθούμε, λοιπόν, το 39o Φεστιβάλ Βιβλίου, στο Ζάππειο, στη μεγάλη αυτή Γιορτή του Πολιτισμού και της Παιδείας.

Ημέρες & Ώρες Λειτουργίας του Φεστιβάλ Βιβλίου
Δευτέρα - Πέμπτη : 6:00 μ.μ. - 10:30 μ.μ.
Παρασκευή & Σάββατο: 6:00 μ.μ. - 11:00 μ.μ.
Κυριακή: 11:00 π.μ. - 10:30 μ.μ.

ΤΟ ΚΑΛΟ ΝΑ ΛΕΓΕΤΑΙ

Οπαλάκια!

Επιστροφή -σου λέει- του ασώτου...

Καιρό είχα να εμφανιστώ στο διαδικτυακό λημέρι μου και μερικοί φίλοι με πήραν τηλέφωνο για να δουν αν είμαι καλά! Τους ευχαριστώ για το ενδιαφέρον, αλλά το καλοκαίρι δεν είμαι ποτέ καλά! Πολλή δουλειά γαρ. Ειδικά φέτος, το νησί πλημμύρισε από κόσμο -περισσότερο από κάθε άλλη φορά- και σε πείσμα της εξελισσόμενης οικονομικής κρίσης. Αν σ' αυτό προσθέσει κανείς τις δεκάδες πολιτικές επαφές λόγω των επερχόμενων Δημοτικών εκλογών (κι αφού για τρίτη συνεχή φορά θα εκτεθώ στην κρίση των συντοπιτών μου- ελπίζω με την ίδια επιτυχία), καταλαβαίνει κανείς ότι η αποχή μου από το μπλογκ μόνο για διακοπές δεν ήταν. Αφού δε με χώρισε και φέτος η Σοφία, μάλλον θα με υποστεί ισόβια.

Σιγά σιγά λοιπόν επανερχόμαστε στα καθ' ημάς. Δε θα μπω κατευθείαν στο σχολιασμό της επικαιρότητας μιας κι έχουμε χρόνο μέχρι να γίνει η επανάσταση. Θα αναφερθώ μόνο σε μια ευχάριστη έκπληξη που μου επιφύλαξε το τέλος του καλοκαιριού. Μια μέρα, που λέτε, έλαβα ένα μέιλ από φίλο του ιστολογίου που -ούτε λίγο, ούτε πολύ- μου ανέφερε την πρόθεσή του να μου χαρίσει ένα τμήμα της βιβλιοθήκης του! Όχι βέβαια για την αφεντιά μου, αλλά για να ενισχυθούν οι βιβλιοθήκες του μικρού μας νησιού με όποιον τρόπο θεωρούσα εγώ προσφορότερο. Εκτιμώ πολύ τους ανοιχτόκαρδους και ανοιχτοχέρηδες ανθρώπους. Ε λοιπόν, εκτιμώ ακόμα περισσότερο αυτούς που επιδαψιλεύουν βιβλία! Ήδη έβαλα θέμα Η.Δ. στο Πολιτιστικό Κέντρο την αποδοχή της προσφοράς για τη Δημοτική Βιβλιοθήκη (4 κούτες με ιστορικά, λογοτεχνικά κτλ βιβλία).

Και επειδή τέτοιου είδους πράξεις δεν μπορούν να κρύβονται στην σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, το όνομα του ευγενούς δωρητή είναι Χρήστος Κολοκοτρώνης. Εκ μέρους των Μεγανησιωτών τον ευχαριστώ δημόσια και εγκάρδια και εύχομαι κάποια στιγμή να γνωρίσω τον γενναιόδωρο φίλο από κοντά.

ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΔΕΝ ΤΟ ΕΠΕΤΡΕΠΑΝ

Πριν λίγο καιρό έκανε την εμφάνισή του στα ράφια των βιβλιοπωλείων ένα μικρό βιβλιαράκι από τις εκδόσεις Κ.Μ.Ζαχαράκη, με τίτλο "Γιατί οι συνθήκες δεν το επέτρεπαν". Το σύντομο πόνημα αποτελεί την πρώτη συγγραφική προσπάθεια μιας καλής μου φίλης και συναγωνίστριας (είμαστε και οι δυο δημοτικοί σύμβουλοι στο Δήμο Μεγανησίου), της Μερώπης Κονιδάρη (οι συνωνυμίες δεν υποδηλώνουν απαραίτητα στενή συγγένεια στο νησί!).

Πρόκειται για έναν ατελέσφορο έρωτα ανάμεσα σ' ένα αστέρι εγκλωβισμένο στις συνθήκες και ένα ντροπαλό φεγγάρι. Είναι δηλαδή μια ιστορία δοσμένη σαν παραμύθι. Θα μπορούσε κάλλιστα να διαβαστεί σαν τέτοιο και ίσως γι' αυτό να γράφτηκε. Όμως η θερμή υποδοχή που του επιφυλάχτηκε αποδεικνύει και την άλλη του διάσταση. Αυτήν που ξεχειλίζει από ευαισθησία. Αυτή που επαναφέρει τις εύθραυστες ισορροπίες μιας άδολης αγάπης στο προσκήνιο μιας στυγνής, αναίσθητης, συνθηκολογημένης και παράλογης πραγματικότητας. Αυτή που πάλλει λεπτές χορδές συγκίνησης με την ανιδιοτέλεια ενός παιδιού.

Η αρχετυπική προσωποποίηση δεν υποβαθμίζει την διήγηση, αντίθετα την εξαγνίζει. Οι υποβόσκουσες βιωματικές πινελιές δεν κραυγάζουν, ψιθυρίζουν παρηγορητικά. Η επιλεγμένη εικονογράφηση δε θαμπώνει, αλλά συμπορεύεται φωτίζοντας το κείμενο. Ο λόγος παραμένει σεμνός, λιτός και άμεσος, δίχως περιττά ψιμύθια, όπως ταιριάζει σε κουβέντα αστεριών.

Το' χω ξαναπεί: είμαστε φτιαγμένοι για να λέμε ιστορίες. Και το αφηγηματικό ξεκίνημα της Μερώπης υπηρετεί αυτόν ακριβώς τον σκοπό. Την καλωσορίζω λοιπόν στο ατίθασο σινάφι των παραμυθάδων και της εύχομαι ανάλογη συνέχεια. Κι αν ακόμα το "Γιατί οι συνθήκες δεν το επέτρεπαν" δεν είναι παραμύθι, ας μην ξεχνάει ότι οι αναγνώστες της είμαστε παιδιά.

Bio: Η Μερώπη Κονιδάρη σπούδασε νοσηλευτική, ζει και εργάζεται στον Πειραιά, στον ευαίσθητο χώρο της υγείας. Συμμετέχει ενεργά στα κοινά. Όσο για τα όνειρά της, αφετηρία είχαν το μικρό νησάκι του Ιονίου, το Μεγανήσι. Κάποια απ’ αυτά πραγματοποιήθηκαν, για τα υπόλοιπα προσδοκεί και ελπίζει.

ΤΙ ΜΕΓΑΝΗΣΙ, ΤΙ ΜΑΚΡΟΝΗΣΙ!

Σε προηγούμενο άρθρο μου είχα παρουσιάσει έναν χάρτη του Μεγανησίου από το 1646, όπου εμφανιζόταν μια πρώιμη αναπαράσταση του νησιού. Είχα μιλήσει και για την ιστορία του πορτολάνου εκείνου, του παλιότερου που είχα υπόψη μου, φυσικά με τις αδρές και ανακριβείς χαράξεις που επέτρεπαν τα όργανα και τα ναυσιπλοϊκά μέσα της εποχής. Είχα μάλιστα ζητήσει να με ενημερώσει όποιος είχε γνώση κάποιας παλιότερης απεικόνισης. Το αίτημά μου δεν έπεσε στο κενό! Μάλιστα ο κ. Κολυβάς, διαχειριστής της σελίδας www.lefkada.at ανακάλυψε έναν άτλαντα του 1598, όπου όμως το Μεγανήσι ίσα που διακρίνεται δίπλα στην άμορφη και κακοτοποθετημένη Λευκάδα.

Η ουσιαστικότερη ανταπόκριση κατέφθασε στο μπλογκ μου, από φίλους αναγνώστες. Ένα εντυπωσιακό δείγμα μου πάσαρε η σχολιάστρια «Evelyn». Πρόκειται για έναν οθωμανικό πορτολάνο χρονολογίας κάπου στο 1600. Προκαλεί θαυμασμό η εξαιρετική προσέγγιση των οθωμανών ναυσιπλόων, πράγμα που αποδεικνύει και την κυριαρχία τους εκείνη την εποχή στη Μεσόγειο, παρά τη δραματική ήττα του 1571 στην ναυμαχία της Ναυπάκτου. Εξάλλου ήταν ονομαστή η χαρτογραφική παράδοση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, με χαρακτηριστικότερο δείγμα τον περίφημο χάρτη του Piri Reis. Ο πορτολάνος της φίλης μας πουλήθηκε σε ιδιώτη από τον οίκο Κρίστις έναντι… 1.071.650 λιρών Αγγλίας! Τζάμπα πράμα δηλαδή…

Επιστρέφοντας στα καθ’ημάς, η σημαντικότερη συμβολή στην έρευνά μου ήρθε από κει που περίμενα! Ο φίλος, συμπατριώτης και συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας με κατεύθυνε σε έναν μικρό θησαυρό. Το Isolario του Antonio Millo. Ο Δημήτρης, συλλέκτης και ο ίδιος incunabula (σπάνια βιβλία προ του 1600, αν και ο όρος έχει κι άλλη σημασία, όπως μπορεί να σας βεβαιώσει ο geolf!) και κοντοχωριανός, ήτοι Λευκαδίτης, είχε γνώση της συγκεκριμένης συλλογής χαρτών των νησιών (αυτό σημαίνει Isolario, νησολόγιο, από το ιταλικό isola-νησί), φτιαγμένη ούτε λίγο ούτε πολύ το 1582! Το ευτύχημα ήταν ότι ο Antonio Millo δεν ήταν Ιταλός, όπως υποψιάζεται αρχικά κανείς, αλλά Έλληνας: ο Αντώνιος από τη Μήλο! Κάπως έτσι το Isolario του κατέληξε σε ελληνικά χέρια, και συγκεκριμένα στην Κύπρια συλλέκτρια Σίλβια Ιωάννου, μέσω του λαχνού 237 σε δημοπρασία των Σόθμπυς, το 1985. Το ακόμα ευτυχέστερο γεγονός ήταν το ότι η κ.Ιωάννου επέτρεψε την έκδοση του χρυσοποίκιλτου βιβλίου από τις εκδόσεις AdVenture, το 2006, κι έτσι το κρατώ πια στα χέρια μου (με λογικό αντίτιμο).

Έμπειρος ναυτικός και άριστος χειριστής του αστρολάβου, ο Αντώνιος προσφεύγει κάπου στα μέσα του 16^ου αιώνα στη Γαληνοτάτη Δημοκρατία της Βενετίας, όπου και προσφέρει τις χαρτογραφικές του υπηρεσίες σε διάφορα εξειδικευμένα τυπογραφεία, όπως εκείνο του Πορτογάλου Diogo Honem ή του Battista Agnese. Οι πρώτοι του χάρτες, κυρίως άτλαντες, διάσπαρτοι σήμερα σε διάφορες βιβλιοθήκες και ιδιωτικές συλλογές της Ευρώπης και της Αμερικής, χρονολογούνται από το 1557. Μιας κι η περιγραφή του το 1582 από έναν Γερμανό πρέσβη είναι αυτή ενός «γέροντα πολυταξιδεμένου Έλληνα», υποθέτουμε ότι γεννήθηκε στις αρχές του αιώνα και αφού ο τελευταίος χάρτης του χρονολογείται το 1591, πρέπει να πέθανε τότε ή λίγο αργότερα.

Το βιβλίο είναι ένα καλοδιατηρημένο χειρόγραφο με πολυτελές δέσιμο διαστάσεων 28Χ20.5 cm, με 94 χάρτινα φύλλα. Έχει χρησιμοποιηθεί καστανό μελάνι και σε κάποια σημεία κόκκινο, ενώ τα δεσίματα και οι λετρίνες (κεφαλαία γράμματα τίτλων) είναι από χρυσό. Το Isolario αφιερώνεται στον μαρκήσιο Sforza Palavicino, προφανώς ευγενή επιδάψιλο του τσουχτερού έργου, και έχει υψηλή καλλιτεχνική όσο και χρηστική αξία. Περιλαμβάνει πάμπολλα νησιά της Μεσογείου και παραθέτει όχι μόνο τους χάρτες τους και τις σημαντικές τοποθεσίες μα και χρήσιμες πληροφορίες ελλιμενισμού, ναυτικές αποστάσεις σε μίλια, επικίνδυνες ξέρες, ιστορικά στοιχεία ή ακόμα και μύθους των νησιών! Το νησολόγιο αυτό θεωρείται από τους ειδικούς ένα από τα παλιότερα που υπάρχουν και ίσως το παλαιότερο με τέτοια ακρίβεια, ποιότητα και περιγραφικότητα. Και ιδού ο χάρτης του 1582 της ιδιαίτερης πατρίδας μας:

Όπως βλέπουμε, η αποτύπωση του Μεγανησίου είναι κάπως χονδρική, πιθανότατα επειδή δεν είχε αξία για τον ναυτικό ο περίπλους του νησιού. Μάλιστα η ονομασία που του αποδίδεται είναι Machroniso (Μακρονήσι!). Το ίδιο ισχύει και για τη Σάντα Μάουρα (Λευκάδα), όπου όμως περιγράφεται το κάστρο και ο δίαυλος. Ο χάρτης απεικονίζει τα νησιά μας κοντά στον Πατραϊκό κόλπο και σημειώνει την Πάτρα, αλλά και την απόσταση από τη Ναύπακτο (Lepanto) και την Κέρκυρα.

Ειδικά για το…Μακρονήσι αναφέρει: «Et al capo di tramontana di ditto porto vi e il scaglio ditto Macronissi et un porto piu verso tramontana ditto Ftellia con una buona valle con acqua da bere. Da questo porto alle Draconere per levante sono miglia no.6. Da ditto luoco alli Curzolari per sirocco sono miglia no.15».

Δηλαδή: «Και προς το ακρωτήρι της τραμουντάνας αυτού του λιμανιού βρίσκεται ένας σκόπελος που λέγεται Μακρονήσι και ένα λιμάνι, πιο πέρα προς την τραμουντάνα, που λέγεται Φτελιά, μ’ έναν καλό όρμο και με πόσιμο νερό. Από το λιμάνι αυτό στις Δρακονέρες, προς τον λεβάντε, είναι μίλια 6. Από τον ίδιο τόπο μέχρι τα Κουρτζολάρι προς τον σιρόκο, είναι μίλια 15». Εκπληκτική περιγραφή 430 ετών!

Είναι προφανές ότι ο συμπαθής Αντώνιος λάθεψε λίγο στο όνομα του νησιού. Μπορεί να του μεταφέρθηκε λάθος, να παράκουσε ή να μετέφρασε το Μέγα- κατά το δοκούν. Ωστόσο είναι επίσης προφανές ότι πάτησε το πόδι του στο Μεγανήσι. Αφήνω στους αναγνώστες την συνέχεια της αναδίφησης στο παρελθόν μας, παρ’ ότι η χαρτογραφική έρευνα μοιάζει να φτάνει στο τέλος της.

Εντούτοις κρατάω ζηλότυπα για τον εαυτό μου μια πληροφορία που πιθανότατα οδηγεί σε έναν ακόμα παλιότερο πορτολάνο του Antonio Millo, θαμμένο σε κάποια αμερικανική χαρτοθήκη. Εν ευθέτω χρόνω θα χώσω την ευμεγέθη μύτη μου σε μερικούς ακόμα πόντους σκόνης. Αν φταρνιστώ θα το μάθετε, σε κάθε περίπτωση όμως το δικό μας Μακρονήσι ζει και βασιλεύει μέσα στους αιώνες!

Σημ: Το άρθρο γράφτηκε για το φιλικό μπλογκ "meganisinews", γεγονός που εξηγεί τα κτητικά επίθετα και αντωνυμίες :-)

ΚΟΠΕΛΑ ΠΟΥ ΣΕ ΛΕΝΕ ΦΙΝΙ

"Κοπέλα που σε λένε Φίνι" είναι ο τίτλος του νέου μυθιστορήματος του Δημήτρη Μαμαλούκα, από της εκδόσεις Λιβάνη. Αποκλίνοντας κάπως από τα συνήθη αστυνομικά του μονοπάτια, ο συγγραφέας περιγράφει τον τιτάνιο αγώνα μιας νεαρής γυναίκας για να αποδράσει από τον βασανιστικό εγκλεισμό της σε μια πόλη-εργοστάσιο.

Η εφιαλτική, άχρονη και άτοπη φάμπρικα, βγαλμένη θαρρείς από τις καφκικές σκιές, μεταχειρίζεται τους ανθρώπους σαν αναλώσιμα εξαρτήματα μιας απρόσωπης μηχανής. Η Φίνι όμως δε μοιάζει με όλους τους άλλους. Η θέλησή της αποδεικνύεται πιο σκληρή κι απ' το ατσάλι που η ίδια κατεργάζεται. Ο καθημερινός της στόχος είναι να ζήσει ως το άλλο πρωί, αντιπαλεύοντας την ανελευθερία, τη βαναυσότητα, την εξουθένωση και τον εξευτελισμό με μόνο όπλο την πεισματική αντίσταση και τη συμπαράσταση ενός σκιώδους φίλου. Η μάχη της για επιβίωση θα μετασχηματιστεί όταν θα μάθει την ιστορία κάποιου Λακάν. Του ανθρώπου που είχε κατορθώσει να δραπετεύσει από το κολαστήριο και να διανύσει την αφιλόξενη, χαλικόστρωτη, άνυδρη γη, τη γεμάτη αλλόκοτα θηρία, που περιέβαλλε το συγκρότημα. Του άμδρα που είχε φτάσει ίσαμε το ποτάμι που τον χώριζε από τη Χώρα της Ελευθερίας.

Η τύχη της Φίνι θα αλλάξει όταν θα κατορθώσει να παρεισφρύσει στο θεραπευτήριο της γιγάντιας μονάδας και να βρει δουλειά στο νεκροτομείο. Στους ζοφερούς εκείνους χώρους θα γνωρίσει τα πρόσωπα που θα αλλάξουν όχι μόνο την καθημερινότητα αλλά και τη μοίρα της και που με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο θα την οδηγήσουν στην απόδραση, στα βήματα του Λακάν. Όμως ακόμα και τότε η επιβίωσή της θα αιωρείται διαρκώς στην άκρη μιας εύθραυστης κλωστής. Ο αναγνώστης ζει την αγωνία της ηρωίδας και του συνδραπέτη της Γκον -ενός καθυστερημένου πνευματικά άντρα- μέχρι την άκρη του ποταμιού, στα όρια της ανθρώπινης αντοχής και πέρα απ' αυτά, στις παρυφές του ανέφικτου.

Όμως ο Μαμαλούκας ποτέ δεν έδειξε οίκτο για τους ήρωές του, τόσο που φοβάμαι ότι κάποτε θα τον τιμωρήσουν ομαδικά και παραδειγματικά! Έτσι λοιπόν και η αλύγιστη Φίνι θα έχει ζήσει όλες τις δυνατές αντιξοότητες μέχρι την εσχατιά του ονείρου της, για να βιώσει και μια ακόμη, στο τέλος του συγκινητικού της αγώνα.

Η πόλη-εργοστάσιο σε άλλους θα θυμίσει γκούλαγκ και σε άλλους Γκουαντάναμο. Η ατέλειωτη φυγή πάνω στα γκρίζα χαλίκια σε κάποιους θα φανεί περιπετειώδης και σε κάποιους εξόχως συμβολική. Ποιος όμως είναι ο συμβολισμός που κρύβεται πίσω από την αέναη πάλη του ανθρώπου με τα θηρία ή, ακόμα χειρότερα, με τα ανθρώπινα θηρία; Δε θα πω τι σκέφτομαι. Έχω την αίσθηση ότι ο Μαμαλούκας αφήνει πολλές χαραμάδες ανοιχτές στην αλληγορία του, ακριβώς για να αναπνεύσει ο καθένας μας την αποφορά του δικού του εφιάλτη. Θα παρατηρήσω μόνο ότι η γραφή του Λευκαδίτη έχει φτάσει στην ωριμότητά της, δίχως να απαρνείται τα αγαπημένα του μοτίβα της βίας, του εγκλεισμού, του ψυχολογικού διχασμού ή της εκδίκησης. Εξακολουθεί να σκαρφίζεται ευφυείς σκηνές, να ενορχηστρώνει εφευρετικά την πλοκή του και, κυρίως, να χώνει τα γυμνά δάχτυλα στο κουφάρι μιας δυσώδους κοινωνίας. Στη Φίνι του φρονώ ανήκει μια θέση στην πινακοθήκη των κολασμένων.

Άλλα έργα του συγγραφέα:

-Όσο υπάρχει αλκοόλ υπάρχει ελπίδα, εκδ. Απόπειρα

-Ο μεγάλος θάνατος του Βοτανικού, εκδ. Καστανιώτη

-Η απαγωγή του εκδότη, εκδ. Καστανιώτη

-Η χαμένη βιβλιοθήκη του Δημητρίου Μόστρα, εκδ. Καστανιώτη

-Η μοναξιά της ασφάλτου, εκδ. Λιβάνη

Άλλες κριτικές που ξέρω, αυτές του Νίκου Παργινού και του Librofilo.

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

Από τις "Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου" κυκλοφόρησε το καινούριο βιβλίο του διαδικτυακού φίλου Νίκου Σαραντάκου με τίτλο "Οι Λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία". Ο Νίκος Σαραντάκος είναι κάμποσα πράγματα, αφού έχει σπουδάσει χημικός μηχανικός και αγγλική φιλολογία. Εργάζεται ως μεταφραστής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και, που τον χάνεις-που τον βρίσκεις, κινείται μεταξύ Αθήνας και Λουξεμβούργου.

Εκεί που σίγουρα τον βρίσκεις είναι στο ιντερνετικό τσαρδί του, με το όνομα "Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία", εδώ δηλαδή. Κι αφού ασφαλώς εντοπίσατε την ομοιότητα με τον τίτλο του βιβλίου, να προσθέσω ότι αρθογραφεί και στην Αυγή, σε στήλη με τον ίδιο ακριβώς τίτλο! Το παρόν πόνημα εξάλλου προέρχεται από διαδικτυακά άρθρα στο προαναφερθέν μπλογκ. Σε αυτό αναλύονται λέξεις που ακούστηκαν το τελευταίο διάστημα και απασχόλησαν την επικαιρότητα (όπως Βατοπέδι, κουκούλα, βαρβαρότητα, γρίπη, παπαγαλάκια κτλ. ).

Όσοι δεν έχουν εξοικείωση με το χιούμορ και τη σπαρταριστή γραφή του Νίκου θα ενθουσιαστούν. Ωστόσο τα άρθρα του Σαραντάκου δεν είναι χιουμοριστικά, είναι καθαρόαιμα επιστημονικά, αφού ο άνθρωπος έχει κάνει φοβερή γλωσσολογική και ετυμολογική δουλειά. Δε μιλάμε όμως για εκείνο το απολιθωμένο είδος επιστήμης που γεννιέται για να πεθάνει κάτω από τη σκόνη των ραφιών ή για να εξυπηρετήσει ίδια ωφέλη, αλλά για μια εκλαϊκευμένη, θα έλεγα, μορφή της που αποσκοπεί στο να φέρει τον Έλληνα πιο κοντά στη γλώσσα του και την ελληνική γλώσσα πιο κοντά στην ιστορική της πραγματικότητα και πορεία καταδεικνύοντας πόσο ζωντανός οργανισμός είναι.

Ο Νίκος Σαραντάκος εκτός από τις μεταφράσεις έχει γράψει και διηγήματα, καθώς και το "Αλφαβητάρι των ιδιωματικών εκφράσεων" και το εξαιρετικό "Γλώσσα μετ' εμποδίων" (το βιβλίο που πολέμησε και κατέρριψε τους γλωσσικούς μύθους που προάγουν ακροδεξιά απολειφάδια, για να τονίσουν την ανωτερότητα της ράτσας μας), από τον ίδιο εκδοτικό οίκο.

Να ευχηθώ κι από δω καλοτάξιδο!

ΒΙΒΛΙΟΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κυκλοφόρησε το δεύτερο μυθιστόρημα του διαδικτυακού φίλου Νίκου Παργινού και μάλιστα έχει και παρουσίαση οσονούπω στην οποία ελπίζω να παρευρεθώ. Ας τα πει όμως καλύτερα ο ίδιος:

Λένε πως ο έρωτας δε φτιάχνεται με καλούπια, δεν έχει ετικέτες, είναι απλά η επικράτηση της καρδιάς επί της λογικής. Από την άλλη, όμως, όπως ο καιρός, έχει κι ο έρωτας γυρίσματα. Ή μήπως όχι;
Μια καθημερινή ερωτική ιστορία δοκιμάζεται στη διάρκεια του χρόνου. Ταυτόχρονα, στα μάτια των πρωταγωνιστών του βιβλίου ξεδιπλώνονται άλλες μικρές ερωτικές ιστορίες της διπλανής πόρτας, για να τους θυμίσουν ότι ο έρωτας είναι αυτός που κινεί τη ζωή μας.
Γιατί, όσο κι αν αλλάξανε οι εποχές, μικροί ή μεγάλοι έρωτες θα στολίζουν πάντα με συνθήματα τους τοίχους της διαδρομής μας.

Οι εκδόσεις "Σύγχρονοι Ορίζοντες" παρουσιάζουν το νέο βιβλίο του συγγραφέα Νίκου Παργινού

"ΜΕ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ ΠΕΡΝΑΕΙ Ο ΚΑΙΡΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΠΕΡΝΑΕΙ Ο ΕΡΩΤΑΣ"

το Σάββατο 31 Οκτωβρίου και ώρα 12:00 το μεσημέρι

στη Στοά του Βιβλίου,Πεσμαζόγλου 5, Αρσάκειο Μέγαρο στην Αθήνα.

Ομιλητές:H βιβλιοκριτικός κα Ελένη Γκίκα, και η δημοσιογράφος κα Ρίτσα Μασούρα. Αποσπάσματα από το βιβλίο θα διαβάσει ο ηθοποιός κ. Δημήτρης Παλαιοχωρίτης.

Φέτος το καλοκαίρι είχα τη χαρά να γνωρίσω το Γιώργο Βέη, τον ποιητή και συγγραφέα του "Ασία-Ασία" (Κρατικό Βραβείο Χρονικού 2000). Κοσμογυρισμένος ο ίδιος (είναι διπλωμάτης) δίνει στα γραπτά του αρώματα και χρώματα που θέλγουν και ξενίζουν. Το ίδιο κάνει και στον προφορικό του λόγο, την ίδια στιγμή που παραμένει απλός, φιλικός κι ευχάριστος. Για το νέο του ταξιδιωτικό που κυκλοφορεί, προτιμώ να μεταφέρω τα δικά του λόγια.

Από το Τόκιο στο Χαρτούμ, Γιώργος Βέης -Ταξιδιωτικό, εκδόσεις Κέδρος

Ένα μόνο χωρίο από το μυθιστόρημα Η γυναίκα της άμμου του Κόμπο Αμπέ με οδήγησε στη συγγραφή του βιβλίου. Αξίζει να το παραθέσω αυτούσιο: «Σε μια τυπική περιοχή υψηλής υγρασίας και θερμοκρασίας όπως η Ιαπωνία, όπου μάλιστα, μέσα στις θεομηνίες που γίνονται κάθε χρόνο, το ποσοστό αυτών που οφείλονται στο νερό είναι το ογδόντα εφτά τοις εκατό, αυτή εδώ η καταστροφή, που προκαλείται από την ιπτάμενη άμμο, δεν φτάνει ούτε καν στο ένα χιλιοστό του ενός τοις εκατό. Θα' ταν τόσο γελοίο όσο και το να έφτιαχναν ειδικούς νόμους σαν μέτρα για θεομηνίες από νερό στην έρημο της Σαχάρας!». Ηταν, θυμάμαι, ένα ανοιξιάτικο απόγευμα του 2007, στο Χαρτούμ, όπου υπηρετούσα από τον Ιανουάριο του 2005 ως πρέσβης. Τελείωνα τη διόρθωση μιας αναφοράς για την πολιτική κατάσταση που

επικρατούσε τότε στο αχανές, εντυπωσιακό από κάθε πλευρά Σουδάν. Το βιβλίο του Κόμπο Αμπέ είχε

ξεμείνει στο τραπέζι. Λάφυρο από παλαιότερες περιδιαβάσεις· το άνοιξα στην τύχη. Έτσι, για αλλαγή

κλίματος, για την απαραίτητη αντίστιξη.

Ξαναβρήκα γρήγορα τη σελίδα που συνδέει αναπάντεχα τους δύο τόσο διαφορετικούς από κάθε πλευρά τόπους. Είχα ήδη υπογραμμίσει εκείνες τις δύο γεωγραφικές κλείδες: Ιαπωνία - Σαχάρα. Οι δύο πόλοι στην ίδια σελίδα, ο σπινθήρας της κρίσιμης στιγμής. Κάτι στερεό μέσα μου σκίρτησε, θέλησε ξαφνικά να ξετυλιχτεί. Κάτι σαν την ποίηση, ας πούμε, ενός μυθιστορήματος, την οποία συνεπάγεται, σχεδόν μαθηματικά, το κάθε ταξίδι από το Τόκιο στο Χαρτούμ μέσω Γιαουντέ. Ενα παλίμψηστο τοπίων και εμπειριών απαιτούσε την εξονυχιστική του διερεύνηση. Ετσι άρχισα να γράφω. Από το λαβυρινθώδες Τόκιο, όπου κατά καιρούς βρέθηκα, στην πληθωρική Γιαουντέ και από κει στη λάβρα του Χαρτούμ η απόσταση είναι τεράστια, αλλά κάποια στιγμή σκέφτηκα ότι θα μπορούσε ενδεχομένως να χωρέσει σ' ένα μόνον ημερολόγιο βλεμμάτων. Αρκούσε, κατ' αρχήν, η κατάλληλη επεξεργασία, η ορθή επιλογή των θεματικών εστιών. Το υλικό ήταν όντως τεράστιο, φαινομενικά ανένταχτο και ατίθασο: απότομες εναλλαγές χωρών και ανθρώπων, πολύσημες εικόνες, απρόβλεπτες συναντήσεις, πρωτόγνωρα «πιστεύω», αλλεπάλληλα μυστήρια, μεταμορφώσεις ιδεολογημάτων, ανατροπές ηθών, προοπτικές λαβυρίνθων. Και βεβαίως οι συστάδες των δέντρων στις ιαπωνικές πόλεις που παραπέμπουν στην αρμονία τού ζεν, οι αριστοτεχνικοί κήποι-ραψωδία στη σκιά των επιβλητικών ουρανοξυστών του Τόκιο, η οργιαστική βλάστηση και η κάθιδρη γοητεία του Καμερούν, ο χορός των στροβιλιζόμενων δερβίσηδων σ' ένα από τα παλαιότερα τζαμιά του Χαρτούμ, οι παράδοξες τελετουργίες στα εγκαίνια μιας γέφυρας στο κυανό σκέλος του Νείλου, ο μισοκατεστραμμένος ναός του Αμούν, στα ερείπια της πόλης Νάκα, και ό, τι αυτός προοιωνίζεται. Από μια άποψη, φρονώ ότι το βιβλίο μου είναι οδηγός αναδρομικών ηδονών.

Τρίτη πρόταση, ένα βιβλίο που έτυχε θερμής υποδοχής από κοινό και κριτικούς. Η συγγραφέας Αργυρώ Μάντογλου, δίχως να τη γνωρίζω προσωπικά, μου είναι ιδιαίτερα συμπαθής, ίσως και λόγω της αμεσότητας της γραφής της. Το "Όλα στο μηδέν", είναι ένα βιβλίο για να ποντάρει κανείς.

Όταν η Αυγή συναντά τον Σταύρο στο καζίνο, τα πάντα μοιάζουν πιθανά: η εύνοια της Τύχης, ο έρωτας, η έμπνευση. Ωστόσο, και οι δύο κρύβουν το αληθινό τους πρόσωπο και οι δύο έχουν μυστικά και διπλές ιδιότητες. Σε κάθε περιστροφή της ρουλέτας βιώνουν με ένταση όλα τους τα πάθη· κυνηγώντας τη μεγάλη Νίκη, θα ζήσουν μια σειρά από αποκαλυπτικές Ήττες· ποντάροντας και οι δύο στην πλέον ανυπόστατη πλευρά του άλλου, στην πλέον ακραία πιθανότητα, πειραματίζονται με την ίδια τους την ύπαρξη και τολμούν το πιο ριψοκίνδυνο στοίχημα...

Με φόντο τον φαντασμαγορικό κόσμο του καζίνου, τυχοδιώκτες, εκκεντρικοί, γυναίκες μόνες, ταξιδιώτες και λιποτάκτες, πρώην ευνοημένοι και νυν υποταγμένοι, άνθρωποι εθισμένοι στην ελπίδα, εξαγοράζουν τη λήθη και επενδύουν τις φαντασιώσεις τους σε σχέσεις υψηλού ρίσκου, προσδοκώντας το νεύμα της «άστατης θεάς». Στόχος, η παραμονή στο παιχνίδι. Ένα παιχνίδι, καθ' ομοίωση της ίδιας της ζωής.

Το "Όλα στο μηδέν", περιπέτεια ερωτική με εσωτερική και εξωτερική δράση, διερευνά την έλξη για τα τυχερά παιχνίδια, τη δύναμη της εξάρτησης, τη σχέση του τζόγου με το παράφορο πάθος και τη μυθοπλασία. Κυρίως, όμως, ανατέμνει ένα βασικό ανθρώπινο ένστικτο: την αρχέγονη σχέση μας με την Τύχη.

Η ανάγνωση δεν είναι όμως θέμα Τύχης. Γιατί ευτυχώς γράφονται ακόμα ωραία βιβλία, από ωραίους ανθρώπους.

ΣΥΝΕΙΡΜΟΙ

-Η μετεκλογική περίοδος μου φέρνει στο νου εκείνες τις ξέγνοιαστες παιδικές μου μέρες. Τότε που, με ένα κοντό κομμάτι καλάμι, φυσούσαμε αέρα σε πλαστικά ποτηράκια με σαπουνόνερο και μετά κάναμε μπουρμπουλήθρες. Με πόση νοσταλγία θυμάμαι εκείνες τις γυαλιστερές πομφόλυγες να αιωρούνται στο κενό και να ιριδίζουν στο φως! Και πόση μελαγχολία έκρυβε εκείνο το σιγανό «πουφ!» που ακολουθούσε και τις έστελνε στην ανυπαρξία… Έτσι, σα σαπουνόφουσκες και οι προεκλογικές εξαγγελίες που έθρεψαν την ελπίδα στους ψηφοφόρους. Για σκεφτείτε. Μια ελπίδα κλεισμένη μέσα σε μια διάφανη φούσκα. Τώρα είμαστε στη φάση της αιώρησης.

-Και τώρα που είπα αιώρηση, όταν λείπει ο ΓΑΠ από τη χώρα θα έχουμε κυβερνήτη τον θαλάσσιο ελέφαντα Παγκάλ; Να μου το πείτε άμα είναι να μεταναστεύσω στην Αρκτική.

-Αφού είπα Αρκτική να το συνεχίσω. Το 2020 λέει, η Αρκτική θα αποτελεί τους θερινούς μήνες μια ωραία λίμνη, λόγω της υπερθέρμανσης. Μιλάμε για την πιο μεγάλη πισίνα ετούτου του κόσμου. Και την αρχή του Άλλου Κόσμου. Πάνε τα παγόβουνα που μαθαίναμε στο σχολείο, ξεχάστε τα. Η εκδίκηση του Ανθρώπου για τον «Τιτανικό» είναι ένα πιάτο που τρώγεται κρύο.

-Και μιας και είπα κρύο, πάμε πάλι στα εγχώρια. Πόσο κοστίζει μια θεατρική παράσταση; 20 ευρώ; Πόσο κάνει το σινεμά; 7-8 ευρώ; Χωρίς το ποπ κορν εννοείται. Ε, λοιπόν για να ψηφίσεις για νέο πρόεδρο της ΝΔ αρκούν 2 ευρώ. Αναμφισβήτητα η πιο φτηνή διασκέδαση στις μέρες μας. Καθίστε να δείτε πόσα εισιτήρια θα κόψει.

-Είπα διασκέδαση και θυμήθηκα ένα ερώτημα. Έχω μπερδευτεί. Για τη χηρεύουσα θέση του Καραμανλή είναι υποψήφιος και ο Ζορό;

-Με το μαύρο και άραχλο της στολής του Ζορό, τι μου ήρθε στο μυαλό; Σε διψήφιο νούμερο κινείται λέει το έλλειμμα 12, 13, 14%... Αυτό δεν είναι έλλειμμα, περίσσευμα (απελπισίας) είναι. Αλλά έτσι είναι ο Έλληνας, καταναλώνει περισσότερα από όσα χρειάζεται. Λέγοντας «Έλληνας» βέβαια, εννοώ από Εκάλη και πάνω. Οι υπόλοιποι καταναλώνουμε τα ψιχία που πέφτουν από το τραπέζι. Και μας αρέσει, να δείτε. Τυπικοί Γραικοί.

-Με το Greeks, σκέφτηκα και το πώς υποδέχτηκαν οι φίλοι μας οι Ευρωπαίοι τον Υπουργό Εθν. Οικονομίας στο Λουξεμβούργο. Καλά, του κλώτσου και του μπάτσου μας έχουν. Καλέ, γιατί τόσο μίσος; Σα βρεγμένη γάτα επέστρεψε ο Υπουργός μας και με αυτιά κόκκινα από το τράβηγμα. Θα πρέπει μάλλον να τους είμαστε πολύ υπόχρεοι (κάμποσα δις σημαίνει αυτό) και μας έχουν γραμμένους εκεί που δεν πιάνει μελάνι. Πρέπει, λέει, για μια ακόμα φορά να τους προσκυνήσουμε, για να μη μας τιμωρήσουν σκληρά. Στο τέλος θα πιστέψω πως δεν είναι αυτοί εταίροι μας, αλλά εμείς εταίρες τους.

-Τώρα που είπα εταίρες, να δείτε, θυμήθηκα τους δημοσιογράφους. Ειδικά αυτοί του Mega, πρωινής και βραδινής ζώνης δεν έχουν πια ταμπού, τα κάνουν όλα και σε λογικές τιμές. Εντάξει, δε λέω, υπάλληλοι του ΠΑΣΟΚ είναι οι άνθρωποι, αλλά και η Μαυρέτα που έχω στο φαρμακείο άμα τύχει και κάνω καμιά μαλακία μου το επισημαίνει, δεν τα ρίχνει όλα σε κάποιον συνταξιούχο πρώην φαρμακοποιό.

-Λέγοντας «συνταξιούχος» θυμήθηκα το Γιώργο. Το κοινό του πρέπει να πάσχει από Αλτσχάιμερ, γιατί πως αλλιώς δικαιολογείται το εξής απίστευτο που συνάντησα στο διαδίκτυο;

Μα την αλήθεια, στην αρχή σκέφτηκα ότι ήταν στημένο από τον Κανάκη, αλλά πού! Εδώ βέβαια τα πράγματα είναι σοβαρά. Έχουν διαπραχθεί αδικήματα. Νομικός δεν είμαι, αλλά η διασπορά ψευδών ειδήσεων –μεταξύ άλλων- δε θα έπρεπε να τιμωρείται, ακόμα κι αν κανείς δεν ασχολείται με την προσβολή της νοημοσύνης και της αξιοπρέπειας; Αλλά στο ΕΡΣ, από τον έναν Αυτιά μπαίνουν κι από τον άλλο βγαίνουν.

-Αυτιά είπα; Τι άκουσαν τ’ αυτάκια μου; Νόμπελ Ειρήνης στον Ομπάμα και Νόμπελ Λογοτεχνίας στη Γερμανορουμάνα Μύλερ; Ρε σεις, μήπως τα μπέρδεψαν εκεί στην Σουηδική Ακαδημία και τα έδωσαν ανάποδα; Θα μου πείτε, τι σχέση έχει ένας Αμερικανός Πρόεδρος με τη λογοτεχνία; Σωστά, αλλά και με την Ειρήνη πάλι τί σχέση έχει;

Αυτά τα ισόβια μέλη της Ακαδημίας είναι για ισόβια με τέτοιες απονομές. Τέρμα και τελείωσε, η νόσος του 21^ου αιώνα είναι το Αλτσχάιμερ.

-Και αφού μίλησα για τη Μύλερ, η οποία βραβεύτηκε γιατί περιγράφει μελανά (όπως ήταν εξάλλου) την περίοδο Τσαουσέσκου, να πω ότι έχουν δοθεί και πολύ σωστά βραβεία.

Ποιος θα ήξερε τον Κέρτες ή τον Σεφέρη αλλιώς; Αλλά όταν έχεις ως υποψήφιους τον Ροθ ή τον Οζ, μάλλον πρέπει να παραμερίζεις τις πολιτικές σκοπιμότητες. Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς; Τη βράβευση του Τσώρτσιλ; Το ανεκδιήγητο νόμπελ (έτσι, με μικρό) στον Γκάο Ξινγιάνγκ (αλήθεια, πού χάθηκε αυτή η ψυχή;), μόνο και μόνο γιατί τα έβαλε με την κινεζική κυβέρνηση και την κοπάνησε στο Παρίσι; Σας λέω, πήρα να διαβάσω το «Βουνό της Ψυχής» και στη σελίδα 100 είχα αμετάκλητα χαθεί μέσα σε ελώδεις ορυζώνες και με είχε πάρει ο ύπνος σε άθλια καταλύματα της κινεζικής επαρχίας, αναζητώντας μια γκόμενα χωρίς πρόσωπο (λες κι αν είχε πρόσωπο θα την αναγνώριζα ανάμεσα στις άλλες κινέζες του μόχθου). Ευτυχώς που τα γιγάντια πάντα είναι πάντα χορτοφάγα, αλλιώς θα με είχαν καταβροχθίσει. Ή να πω για το θάψιμο του Φουέντες που ήταν δυο σκάλες πάνω από τον Οκτάβιο Παζ, αλλά όχι και τόσο politically correct σκάλες; Ή για τον Φο; Ή για την Γιέλινεκ; Ή για το ότι δεν το πήρε ποτέ ο Καζαντζάκης (τη χρονιά που ήταν υποψήφιος με τον Σικελιανό το πήρε νομίζω ο Χιμένεθ) και ο Μπόρχες, για παράδειγμα; Δηλαδή ο Λε Κλεζιό είναι σύμφωνα με την Ακαδημία εφάμιλλος συγγραφέας με τον Καμύ, τον Μαν, τον Έσσε ή τον Μάρκες; Σα να λέμε, ο Μπατσινίλας συμπαίκτης του Εουσέμπιο και του Πλατινί ένα πράμα. Να δείτε που όταν θα είμαι υποψήφιος θα το δώσουν σε κανέναν άλλο.

-Κι εφόσον φτάσαμε και στα εν οίκω, να μην ξεχνιόμαστε:

"ΝΑ ΤΑ ΕΚΑΤΟΣΤΗΣΕΙΣ ΜΑΜΑ ΜΑΣ!"

ΣΚΑΚΙ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΑ (Παρ(τ)ρίτο)

ΙΑ) ΜΙΑ ΠΑΡΤΙΔΑ ΣΚΑΚΙ

Αννίβας λέγεται ο ήρωας τούτου του βιβλίου. Αννίβας και ο συγγραφέας. Μερικές φορές, Αννίβας και ο αναγνώστης. Δεν μπορώ να σας πω περισσότερα για το δημιουργό αφού ο ίδιος προτίμησε τη φιλολογική ανωνυμία του ψευδώνυμου Αννίβας Αννίβα Αρνέλλος, το οποίο, δε σας κρύβω, αντιστάθηκε σε όλες τις προσπάθειες αναγραμματισμού στις οποίες με ώθησε η περιέργειά μου.

Το μυθιστόρημα μιλάει για έναν μαχητικό έρωτα ανάμεσα στον ήρωα που είναι βαμπίρ και άρα αθάνατος και την Ελίζα, μια γυναίκα που ξέρει να παίζει το παιχνίδι. Και ποιο είναι αυτό το ερωτικό παιχνίδι; Μα η «Αθάνατη Παρτίδα»! Ναι, εκείνη που έπαιξαν ο Άντερσεν με τον Κιζερίτσκυ, οι κινήσεις της οποίας εμπνέουν τις συγγραφικές μανούβρες. Κάθε κίνηση της παρτίδας αντιστοιχεί σε ένα σύντομο κεφάλαιο που καταγράφει κάποιους παραλληλισμούς.

Η γραφή χρησιμοποιεί μια πληθώρα ρητών, τσιτάτων, αφορισμών και ακόμα ακέριων παραγράφων από γνωστά χείλη (φιλοσόφων, συγγραφέων, ποιητών, σκακιστών), η προέλευση των οποίων βέβαια δεν αποκρύβεται. Έτσι φανερώνεται και η γενικότερη κουλτούρα του συγγραφέα που δηλώνει «δικηγόρος και σκακιστής». Αυτό που δεν μπορεί να αποφύγει όμως το μυθιστόρημα είναι ο άκρατος βερμπαλισμός και ένα είδος λογοτεχνικής επιδειξιομανίας που το κάνουν δύσβατο ακόμα και στον Καλοπροαίρετο αναγνώστη.

Δείτε ένα απόσπασμα από το κεφάλαιο 3)…Βθ4+ :

«Η Ελίζα πάντα ταξίδευε νύχτα στο αρχιπέλαγος της ζωής της. Αδιαφορούσε που τα νυχτερινά καράβια θαλασσοπορούν αργά. Στο ταξίδι της ζωής προτιμούσε τη μουσικότητα της νύχτας από την πλαστικότητα της μέρας, τη φαντασμαγορία από το θέλγητρο, τους ρεμβασμούς από την πραγματικότητα. Υπήρχε μια μεγάλη γαλήνη μαρασμού (μήπως ήταν η καρδιά της;) που το φως της μέρας την εμπόδιζε να είναι πένθιμη, αλλά η Ελίζα την ήθελε πένθιμη (μήπως ήταν η ψυχή της;)»

Στο τέλος της παρτίδας βέβαια δεν κερδίζει απαραίτητα ο νεκροζώντανος λευκός, κι ας κάνει ματ με θυσία ντάμας. Κερδίζει μέσα από την ήττα της η ρομαντική Ελίζα. Ίσως και η ρομαντική παρτίδα που ξαναγράφεται σε κάθε έρωτα. Έτσι δεν είναι αγαπητέ Αννίβα;

Βαθμολογία: 6,5

ΙΒ) ΣΚΑΚΙ ΚΑΙ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

Ο Χρήστος Κεφαλής δεν είναι άγνωστος στους φίλους του περιοδικού, φαντάζομαι ούτε και το συγγραφικό του έργο. Το «Σκάκι και Κουλτούρα» αποτέλεσε μια πρωτότυπη προσπάθεια για τα ελληνικά δεδομένα, ώστε το σκάκι να δείξει τις απειροστές του προεκτάσεις εκτός των 64 τετραγώνων και γι’ αυτό το λόγο και μόνο μπορεί να χαρακτηριστεί αξιέπαινη.

Το βιβλίο είναι μια μελέτη του συσχετισμού του παιχνιδιού με τη φιλοσοφία και δη τη διαλεκτική, τη φυσική, την τέχνη και την αισθητική. Στο μεγαλύτερο μέρος του ο συγγραφέας έχει κάνει καλή δουλειά, κάνοντας το σύγγραμμα ενδιαφέρον και για κάποιον μη σκακιστή, αφού φαίνεται να κατέχει άριστα την προβληματική της διαλεκτικής, όσο φυσικά και τις…αρχές της κβαντομηχανικής. Επιμέρους διαφωνίες που έχω δεν θα τις καταθέσω εδώ, εκτός ίσως από το γεγονός ότι θα προτιμούσα ένα πιο ανάλαφρο στυλ γραφής που θα έκανε το κείμενο λιγότερο «επιστημονικό» και περισσότερο φιλικό.

Φυσικά ένας τόμος δεν μπορεί να καλύψει έτσι απλά όλη τη γκάμα των πραγμάτων με τα οποία μπορεί να συγκριθεί το σκάκι, πράγμα που κάνει το όλο εγχείρημα να μοιάζει ημιτελές. Στην ουσία είναι σκοπίμως επιλεκτικό. Αυτό που μου αρέσει σε τέτοια βιβλία είναι πως γίνονται σκαπανείς. Ανοίγουν δρόμους και σου κλείνουν το μάτι. Ιδού η οδός. Αν έχεις κάτι να μας πεις, συνέχισε.

Βαθμολογία: 7

ΙΓ) ΣΚΑΚΙΣΤΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ

Κάτω από το μεγαλεπήβολο αυτό τίτλο (υπάρχουν και πιο βαρύγδουποι βέβαια, με τη λέξη «Βίβλος» μέσα!) συναντά κανείς την πρώτη προσπάθεια στην Ελλάδα να συγκεντρωθούν, να αξιολογηθούν, να καταγραφούν, να κατανεμηθούν και να προβληθούν εγκυκλοπαιδικά και όχι μόνο στοιχεία της σκακιστικής ιστορίας, ξένης και ελληνικής.

Και σε αυτό το βιβλίο του ο Χρήστος Κεφαλής παραθέτει αρκετό υλικό που αποτελεί χρήσιμη υποθήκη γνώσεων για τους σκακιστές. Βιογραφίες, γεγονότα, ανέκδοτα, χρονολογίες, αλλά και κανόνες για το σκάκι, κρίσιμες θέσεις, αναφορές στο καλλιτεχνικό σκάκι. Δε λείπουν φυσικά οι παρτίδες, τα διαγράμματα, οι στατιστικοί πίνακες, αλλά και τα πρόσωπα, αυτά σημαντικών σκακιστών αλλά και μη σκακιστών που τίμησαν το άθλημα λόγω, έργω ή διανοία. Βέβαια, κάποια από τα στοιχεία είναι παρμένα αυτούσια από το προαναφερθέν βιβλίο, αλλά έτσι συμβαίνει με τις εγκυκλοπαίδειες, ερανίζονται από παντού.

Συνοπτικά, μια σημαντική εργασία που θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για κάθε Έλληνα σκακιστή.

Βαθμολογία: 7,5

ΙΔ) MISCELLANY

Εκτός των προηγούμενων έχω σταχυολογήσει και κάποια ακόμα βιβλία που είτε δεν είχα την ευκαιρία (ή την τύχη) να διαβάσω είτε ανήκουν σε μια πιο ειδική κατηγορία και ως εκ τούτου δεν θα τα βαθμολογήσω. Τα στοιχεία που παραθέτω τα έχω λάβει από διάφορες πηγές, τις οποίες μπορώ να παρουσιάσω αν μου ζητηθεί. «Η Παρτίδα» του Α. Σχοινά είναι μια σύντομη νουβέλα όπου με χιούμορ ο συγγραφέας του περιγράφει τις ψυχολογικές του μεταπτώσεις πάνω σε μια παρτίδα που θεωρούσε κερδισμένη, μα δεν ήταν καθόλου τέτοια. Χρήσιμη περιγραφή για τους περισσότερους από μας τους καραμαζέττες.

Το «Μια φορά κι έναν καιρό ήταν το σκάκι» είναι ένα ενδιαφέρον και διδακτικό παραμύθι που έγραψαν ο Κ. Γιουβαντσιούδης και η Ειρήνη Μουσιάδου με στόχο να μάθουν τα παιδιά σκάκι με διασκεδαστικό τρόπο. Κάποια αποσπάσματα από το βιβλίο εισήχθησαν στο βιβλίο της Γλώσσας της Ε’ Δημοτικού. Διαβάστε το. Όσοι από σας δεν θα μάθετε ποτέ σκάκι, τουλάχιστον θα μάθετε ανάγνωση.

«Η Σκακίστρια» της Μπερτίνα Χένριχς αποτελεί ένα ακόμα παράδειγμα αυτού που θα ονομάζαμε γυναικεία λογοτεχνία. Αφορά στην ιστορία μιας γυναίκας που κάποια στιγμή στη ζωή της τη γοητεύει το σκάκι και τα ελληνικά νησιά. Όπως κάθε φυσιολογικό άνθρωπο πάει να πει. Η Ελένη, η ηρωίδα συγκρούεται με το περιβάλλον της και το σκάκι αποτελεί, όχι απλά διαφυγή μα συνοδοιπόρο της, κι ό,τι καταλάβατε -καταλάβατε. Περισσότερα δε λέω γιατί κάθε φορά που γράφω για γυναίκες σκακίστριες όλο και κάποιος με βρίζει.

Τέλος στο μυθιστόρημα «Το Χειρόγραφο της Πράγας» ο ήρωας, πρώην σκακιστής, πασχίζει να ξεσκεπάσει ένα μυστικό αιώνων, λύνοντας ένα σκακιστικό γρίφο που είναι κρυμμένος σε ιστορικά μνημεία της βοημικής πόλης. Το πρωτόλειο του υποφαινόμενου δεν μπορεί να βαθμολογηθεί από τον…υποφαινόμενο, έτσι δεν είναι;

Φυσικά βιβλία με σκακιστική θεματολογία δε θα σταματήσουν ποτέ να γράφονται, ελπίζω ούτε και να διαβάζονται. Άρα, επιφυλάσσομαι να ξαναγράψω για βιβλία και σκάκι.

Άκουσα «ωχ-ωχ!» από τη γαλαρία, ή μου φάνηκε;

BEL