ΗΣΥΧΑ ΒΡΑΔΙΑ

Όλα έγιναν το βράδυ που η γυαλιστερή τζαμαρία της ραστώνης έγινε θρύψαλα.

Εκείνο το βράδυ αρκούσε ένας θάνατος για να γεμίσει τους δρόμους με χιλιάδες ζωές. Ήταν το βράδυ που ένα νεκρό παιδί, γυμνό, τραβούσε τους μεγάλους από το μανίκι της πιτζάμας τους. Το ίδιο βράδυ που η ψύχρα έκανε να τρεμουλιάσουν από ταραχή τα μακάρια προγούλια.

Το άλλο πρωί τα συνεργεία της τάξης μάζεψαν τις πέτρες, τα λουλούδια και τις ελπίδες που είχαν εκσφενδονίσει οι ταραξίες. Διαλύθηκε κι η μυρωδιά από τα καμμένα αστικά απόβλητα και το πύρινο δέντρο. Η πόλη πρόλαβε να σιδερώσει το κουστούμι της. Μετά ήρθαν κρίσεις, σκάνδαλα, ανατροπές και επιδημίες και όλα ξεχάστηκαν.

Μόνο που μερικά ανυποψίαστα βράδια, όπως και τότε, οι μικρές ελπίδες λαμπυρίζουν στην χωματερή της μνήμης. Οι νομοταγείς πολίτες αποφεύγουν να τις κοιτάξουν. Δε θέλουν τα πολύχρωμα όνειρα να διαπεράσουν τα σκουριασμένα τους βλέφαρα, με τον κίνδυνο να γίνουν εφιάλτες.

Κάποιοι λένε πως κάτι τέτοια βράδια βλέπουν παιδιά να μαζεύουν πέτρες στις τσέπες τους και πως από την άσφαλτο ξεπετάγονται πλήθος μπουμπούκια. Όλα όμως παραμένουν ήσυχα και γαλήνια. Όλα, εκτός από κείνες τις ασίγαστες φλόγες βαθιά μέσα στα μάτια των παιδιών.

Εκεί που δε φτάνουν οι σφαίρες, όσο κι αν εξοστρακιστούν.

ΗΤΤΑ (1-Ν1) ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

Μετά την παρότρυνση κάποιων φίλων να εκθέσω την άποψή μου για την φασαρία με το εμβόλιο του Η1-Ν1, αποφάσισα να γράψω κάτι λίγα. Βέβαια τα έχω πει και προτύτερα, αλλά μια επανάληψη δεν βλάπτει. Έχουμε λοιπόν και λέμε:

1) Πανδημία είναι η εκτεταμένη και ταχέως εξαπλούμενη επιδημία. Μέχρι στιγμής στην Ελλάδα (αλλά ακόμα και στις χώρες που πρωτοεμφανίστηκε) ούτε τεράστια έκταση πήρε, αλλά ούτε και ραγδαίους ρυθμούς εξάπλωσης έχει εμφανίσει. Τότε γιατί όχι απλά επιδημία; Βέβαια, δε λέω, το "πανδημία" είναι πιο μεγαλοπρεπές.

2) Θεωρητικά αν η νόσος χτυπήσει το 30% ενός πληθυσμού τότε δημιουργείται ικανό ανάχωμα στην περαιτέρω εξάπλωσή της. Είναι γνωστό ότι όποιος την περάσει έχει πλέον άμυνα και δεν ξανανοσεί.Τα επίσημα στοιχεία αναφέρουν 800.000 άτομα ασθενήσαντα στη χώρα. Άρα αν εμβολιαστούν κάπου 2 εκατομμύρια ακόμα η ίωση θα αρχίσει να σβήνει. Τότε γιατί καλούν όλον τον πληθυσμό να εμβολιαστεί και όχι τις ευπαθείς ομάδες και μόνο;

3) Η ίδια η Η1-Ν1 δεν είναι αλλοιώτικη γρίππη από τις άλλες. Σε μερικές περιπτώσεις είναι μάλιστα πιο ήπια. Να τονίσω ότι ένας ιός δεν κάνει τίποτε περισσότερο από το να μπαίνει στα κύτταρα του ανθρώπου-ξενιστή και να αυτοπολλαπλασιάζεται χρησιμοποιώντας το γενετικό του υλικό. Ο ίδιος ο ιος της γρίππης δεν καταστρέφει τίποτε απολύτως. Τα συμπτώματα που παρατηρούνται στον ξενιστή έχουν να κάνουν με την αντίδραση- άμυνα του οργανισμού στον εισβολέα. Ο όλος κύκλος κρατάει 2-7 μέρες πάνω κάτω. Αν δε δημιουργηθούν άλλες επιπλοκές (π.χ. πνευμονία), τότε δεν υφίσταται κανένας απολύτως κίνδυνος. Γιατί τότε τόσος τρόμος;

4) Σε μεγάλο ποσοστό περιπτώσεων, όπως παραδέχτηκαν όλοι ανεξαιρέτως οι γιατροί, η νόσος είναι ασυμπτωματική, δηλαδή την περνάει κανείς χωρίς να το καταλάβει ή έστω πολύ ελαφρά. Πώς τότε ξέρουμε ότι έχουμε τόσα κρούσματα κι όχι ήδη πολύ περισσότερα; Και πως θα ξέρει αυτός που την πέρασε να μην προστρέξει να εμβολιαστεί;

5) Η νόσος ονομάστηκε αρχικά "γρίππη των χοίρων". Γιατί άλλαξε απότομα αυτό το τόσο πιασάρικο και τηλεοπτικό όνομα; Έχει σχέση αυτό με τις οργισμένες παρεμβάσεις των βιομηχανιών κρέατος;

6) Κάθε χρόνο στην Ευρώπη αρρωσταίνουν από γρίππη κάπου 50 εκατομμύρια άνθρωποι. Από αυτούς μερικές χιλιάδες καταλήγουν. Είναι, ως επί το πλείστον επιβαρυμένες περιπτώσεις. Ένας παππούς 90 χρονών ή αυτός που πάσχει από σοβαρό καρδιαγγειακό νόσημα ή χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή σκλήρυνση κατά πλάκας, πράγματι μπορεί να πεθάνει. Όχι από τη γουρουνογρίππη. Από οποιαδήποτε γρίππη ή ενδονοσοκομειακή λοίμωξη. Μέχρι στιγμής στην Ελλάδα οι θάνατοι από τον Η1-Ν1 είναι 17, όλες πλην μιας τέτοιες περιπτώσεις. 17 στις 800.000 σημαίνει 0,002%, πολύ κάτω από τα όρια της απλής υγειονολογικής ανησυχίας. Αυτά τα στοιχεία τα κανάλια γιατί δεν τα λένε φωναχτά, αλλά τα ψελλίζουν ή τα αποκρύπτουν;

7) Ένα εμβόλιο είναι ένα ενέσιμο -συνήθως- διάλυμα που περιέχει τον εξασθενημένο ή νεκρό μικροοργανισμό από τον οποίο θέλουμε να προφυλαχτούμε. Τα λεμφοκύτταρά μας δεν αναγνωρίζουν αυτή τη λεπτομέρεια κι έτσι αρχίζουν να παράγουν αθρόα αντισώματα για το συγκεκριμένο άγνωστο εισβολέα. Όταν θα έρθει η κανονική νόσος ο Οργανισμός θα έχει παρατεταγμένο το στρατό του. Αυτή η διαδικασία ωστόσο απαιτεί από 20-30 μέρες. Αν κάποιος ασθενήσει π.χ. μια βδομάδα μετά τον εμβολιασμό, το εμβόλιο είναι σχεδόν δώρο-άδωρο. Γιατί το εμφανίζουν ως πανάκεια;

8) Ο ντόρος που μαίνεται για το συγκεκριμένο εμβόλιο έχει διάφορες όψεις. Καταρχήν να ξεκαθαρίσω πως οι φήμες περί συνωμοτικών σχεδίων για εκκαθάριση του μισού πληθυσμού της Γης (από ποιον άραγε; τη CIA; τους ελευθεροτέκτονες; τους Καρμπονάρους; τη λέσχη Μπίλντερμπεργκ;) αν κάνει το εμβόλιο, κινούνται από τα σύνορα της υπερβολής μέχρι τα όρια της γελοιότητας (και μερικές φορές τα ξεπερνούν). Σαφώς η πρόληψη είναι προτιμότερη από την καταστολή, αλλά αυτό όταν δεν υπάρχουν side effects, ανεπιθύμητες ενέργειες, σε επικίνδυνο ποσοστό. Το συγκεκριμένο ιδιοσκεύασμα παρουσίασε αυξημένες τέτοιες, μερικές από τις οποίες αλλεργικής φύσης, καθώς και την ύπαρξη βαρέων μετάλλων. Στις μικροποσότητες που αυτά περιέχονται είναι πρακτικά ακίνδυνα, αλλά όχι εντελώς. Αυτό θα αποδειχθεί στην πράξη, Κι αυτό πάλι γιατί δεν πρόλαβαν να κάνουν κλινικές μελέτες. Η κλινική μελέτη είμαστε εμείς να υποθέσω;

9) Το κλασικό αντιγριππικό εμβόλιο ξεκινάει να παρασκευάζεται το Μάρτη. Οι φαρμακοποιοί παραγγέλνουν από τότε τις ποσότητες που θέλουν, ώστε να ρυθμιστεί η παραγωγή. Τα εμβόλια δε φτάνουν σε μας παρά στο τέλος του Σεπτέμβρη, λόγω των απαιτούμενων δοκιμασιών. Εδώ, αυτές τις παρακάμψαμε λόγω ανάγκης. Μέχρι εκεί καλά. Γιατί όμως οι ποσότητες που παρήχθησαν προκαταβολικά ήταν αστρονομικές;

10) Το κοινό αντιγριππικό εμβόλιο κοστίζει κάπου 1-2 ευρώ. Φτάνει στον Έλληνα καταναλωτή με τιμή 6,62 ευρώ. Γιατί το εμβόλιο της γουρουνογρίππης, ενώ παράγεται με την ίδια ακριβώς διαδικασία, κοστίζει το δεκαπλάσιο;

11) Το αντεπιχείρημα των υποστηρικτών του εμβολίου για την κερδοσκοπία πάει κάπως έτσι: "Και τα φάρμακα του καρκίνου κοστίζουν. Δεν πρέπει να χορηγούνται επειδή κερδίζουν οι εταιρίες;" Ασφαλώς και πρέπει να χορηγούνται και μάλιστα δωρεάν. Αυτά όμως αντιμετωπίζουν κάποιες συγκεκριμένες και πολύ ευαίσθητες περιπτώσεις. Δε γίνεται καμιά καμπάνια στην τηλεόραση για να τρέξουμε να πάρουμε όλοι μας. Και μιας και το έφερε η κουβέντα, γιατί η φαρμακολογική έρευνα και δαπάνη των φαρμακευτικών κολοσσών για τον καρκίνο έχει μειωθεί κατά 70%, ενώ η αντίστοιχη για τα αντιβιοτικά νέας γενιάς έχει αυξηθεί κατά 300%, την τελευταία δεκαετία;

12) Είδα με λύπη μερικούς ονομαστούς Έλληνες γιατρούς να στρατεύονται στην προπαγάνδιση του εμβολιασμού και να σκίζουν τα ιμάτιά τους. Μα, δίκιο θα έχουν αφού είναι καθηγητές πανεπιστημίου, θα πει κανείς. Έλα όμως που και οι αντίθετες φωνές, απο καθηγητές Ιατρικής προέρχονται και δεν ακούγονται... Ένα ποσοστό άνω του 80% του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού δε θα εμβολιαστεί. Για τους φαρμακοποιούς το ποσοστό είναι πολύ μεγαλύτερο, σας διαβεβαιώνω. Λέτε να φταίει ο μεσογειακός παλιοχαρακτήρας μας;

13) Η Σουηδία που φέρεται ως το φωτεινό παράδειγμα από τους προπαγανδιστές έχει εμβολιάσει 1,2 εκατομμύρια πολίτες της. Μιλάμε για την ίδια Σουηδία που έχει 9 εκατομμύρια πληθυσμό;

14) Οι ιοί έχουν τη διαβολική συνήθεια, όταν τους επιτίθεσαι με φάρμακα, να μεταλλάσσονται και να γίνονται ανθεκτικοί. Ήδη από την έντονη κυκλοφορία αντιιικών προέκυψαν οι πρώτες μεταλλάξεις του Η1-Ν1. Μερικές ακόμα και το εμβόλιο θα είναι για τα μπάζα, άχρηστο ολοσδιόλου. Έτσι μάλιστα. Η βιασύνη δικαιολογείται απόλυτα. Αντίθετα, ελάχιστος λόγος γίνεται για τις στοιχειώδεις προφυλάξεις που ούτως ή άλλως περιορίζουν τη μετάδοση του ιού. Μια αφίσα και ένα σποτ, μερικές χλιαρές οδηγίες του υπουργείου κι αυτό ήταν όλο. Μήπως με πολύ λιγότερα από τα χρήματα που δαπανήσαμε για το φάρμακο, θα μπορούσαμε να βομβαρδίσουμε κάθε ελληνικό σπίτι με χρήσιμα σποτ, ώστε να είναι ο καθένας σωστά ενημερωμένος;

15) Οι κρίσιμοι μήνες των εξάρσεων των ιώσεων είναι ο Νοέμβρης, ο Δεκέμβρης και ο Μάρτης (λόγω θερμοκρασιών, συγχρωτισμού κτλ). Τον πρώτο τον καβατζάραμε. Αν ζήσω μέχρι τον Απρίλη, κερδίζω τίποτα;

16) Και αν τελικά η γρίππη αυτή είναι τόσο θανατηφόρος που θα εξολοθρεύσει άπαντες, γιατί είναι τέταρτη ή πέμπτη είδηση στα δελτία, μετά από τα εσωτερικά της ΝΔ, την οικονομική κρίση, το ασφαλιστικό και το ντέρμπι Ολυμπιακός- Παναθηναϊκός;

Ξέρω, αντί να πω τη γνώμη μου σας φλόμωσα στον ερωτηματικό λόγο. Πάρτε λοιπόν και τον αποφατικό :ΔΕΝ θα κάνω ΤΟ εμβόλιο. Ούτε εγώ, ούτε τα βρέφη μου, ούτε ο στεφανιαίος πατέρας μου, ούτε η παχύσαρκη μάνα μου. Γιατί δε μας χρειάζεται. Θα προσέξουμε να μην κολλήσουμε. Αρκεί να αερίζει κανείς καλά το σπίτι του, να μένει σ' αυτό όταν αρρωστήσει, να πλένει τακτικά τα χέρια του και να χρησιμοποιεί ελαφρύ αντισηπτικό, να χρησιμοποιεί χαρτομάντηλο ή το εσωτερικό του αγκώνα για να φταρνιστεί ή να βήξει, να μη συγχρωτίζεται επί μακρόν σε κλειστούς χώρους και να πίνει και κανέναν φυσικό χυμό. Κι αν παρα τύχην κολλήσουμε, θα κάνουμε συμπτωματική αντιμετώπιση και υπομονή μέχρι να το ξεπεράσουμε. Σε μεγάλη ανάγκη (έντονα συμπτώματα, υψηλός πυρετός κτλ), θα πάμε στο νοσοκομείο και οι άριστοι Έλληνες γιατροί θα μας κάνουν καλά.

Και το εμβόλιο; Αν είναι να το κάνουν ντε και καλά κάποιοι, ας το κάνουν αυτοί που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες, όπως προανέφερα, και πάντως σε καμιά περίπτωση οι εγκυμονούσες. Οι λιγοστές ανεπιθύμητες ενέργειες σε αυτούς δεν κινδυνεύουν να τους στοιχίσουν περισσότερο από την ίδια τη γρίππη. Αυτούς που λυπάμαι όμως είναι κάποιοι επιστήμονες, που αντί να ορθώσουν το ανάστημά τους στην απάτη, μισοκρύβονται σαν λασποκάβουρες στα θολά νερά του ακαδημαϊσμού ή του κομματισμού, προφανώς προσδοκώντας να κερδίσουν ή να κατοχυρώσουν ανάλογα οφίκια. Αυτό είναι ήττα(1-Ν1). Γιατί για τον συνδυασμό της αισχροκέρδιας, της ευπιστίας και της οσφυοκαμψίας αντάμα, δεν έχει φτιαχτεί ακόμα εμβόλιο.

ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΤΩΝ ΕΡΑΣΤΩΝ

Ποτάμι βουερό ο χρόνος. Ασύλληπτη έννοια ο έρημος τόπος που ανοίγει αέναα μπροστά μας. Η μόνη αποτίμηση του χρόνου που μπορεί να γίνει είναι αυτή που αφορά στα ραγίσματα πάνω στο γυαλί της ζωής μας. Κάθε επέτειος δεν κάνει τίποτε άλλο από το να μετράει ραγισματιές και να στιλβώνει μνήμες. Τούτο το χωνευτήρι δεν αφήνει άφθαρτους μήτε τους ήρωες. Και να τι απέγιναν μερικοί από τους τελευταίους μας.

Τη νύχτα της 17ης Νοέμβρη του 1973 ένας άνθρωπος στο μπαλκόνι του τότε ξενοδοχείου "Ακροπόλ Παλλάς" (σήμερα είναι κρατικό κτήριο), κινηματογραφούσε συγκλονισμένος τα τεκταινόμενα στην Πατησίων, μπροστά στο Πολυτεχνείο. Τα αμοντάριστα πλάνα φυγαδεύτηκαν μετά στην Ολλανδία για να διασωθούν από την χουντική λογοκρισία. Το φιλμ παίχτηκε δύο μέρες αργότερα και τράβηξε τα βλέμματα του εκτός Ελλάδας κόσμου. Το ίδιο φιλμ αποτέλεσε το ντοκιμαντέρ "Εδώ Πολυτεχνείο", που βρίσκεται ολόκληρο (κάπου 95') στα αρχεία της ΕΡΤ, μα που προβάλεται μόνο αποσπασματικά.

Ο άνθρωπος εκείνος που φιλμάρισε τη συγκλονιστική στιγμή όπου το τανκ συνθλίβει την πύλη του Πολυτεχνείου ήταν ένας Ολλανδός δημοσιογράφος, ανταποκριτής στην Ελλάδα, ο Άλμπερτ Κουράντ (ή Κοεράντ). Σήμερα, μακριά από την ελληνική πραγματικότητα, ζει ως συνταξιούχος στη χώρα του. Ο κύριος Κουράντ όμως είχε ελληνίδα γυναίκα και απέκτησε έναν γιο που ζει και εργάζεται στην Ελλάδα. Περισσότερα δεν γράφω για το γιο, αφενός γιατί μπορεί να επέμβει η Αντιτρομοκρατική, αφετέρου γιατί με απείλησε ότι θα "χακάρει" το μπλογκ μου. Να πω μόνο ότι έχω το προνόμιο να με τιμάει με τη φιλία του.

Στο φιλμ ακούγονται και οι τρεις φωνές των εκφωνητών του ραδιοσταθμού που είχε στηθεί από τους φοιτητές. Δύο αντρικές και μια γυναικεία. Ήταν ο Δημήτρης, ο Λάμπρος και η Μαρία.

Η πρώτη ανδρική φωνή, περισσότερο γνωστή, ανήκει στον Δημήτρη Παπαχρήστο, συγγραφέα, αρθρογράφο στο ΕΘΝΟΣ και παραγωγό ραδιοφώνου (τι άλλο;!). Πρόκειται για τον άνθρωπο που τις προάλλες συνέλαβαν τα ΜΑΤ επειδή αντέδρασε για την παρέμβασή τους σε χώρο όπου γινόταν παρουσίαση βιβλίου. Τι είχες Δημήτρη, τι είχα πάντα... Έχει γράψει δύο ποιητικές συλλογές και κάμποσα πεζά με βιωματικές αναφορές. Απ' αυτά "Ο Νηρέας ο Βάρας" ανέβηκε στο σανίδι (με τον Γ.Αρμένη, θαρρώ). Ο Δημήτρης λοιπόν τράβηξε το δρόμο του αριστερού διανοούμενου, μάλλον μακριά από τα κόμματα.

Ο δεύτερος άντρας, πολύ λιγότερο γνωστός στο ευρύ κοινό ήταν ο Λάμπρος Παπαδημητράκης, που από τότε ασχολιόταν με το σινεμά. Τελικά έγινε σκηνοθέτης, ενώ έπαιζε ως ηθοποιός και στις "Μέρες του '36" τουΘ. Αγγελόπουλου. Σήμερα βρίσκεται στην Κύπρο, όπου αρθρογραφεί και δραστηριοποιείται στον αγώνα για την επανένωση του νησιού, εμφανίζοντας μια έντονη ακτιβιστική και -τολμώ να πω- εθνικιστική στάση.

Για το Μαράκι το Δαμανάκι, δεν είναι ανάγκη να γράψω πολλά. Αρκεί η προβολή που έχει αποκτήσει τόσα χρόνια εξαργυρώνοντας έτσι τα ρίγη που έσπειρε τότε η φωνή της. Μετά την πολιτική πορεία της στους κόλπους του ΚΚΕ, βρήκε κι αυτή το δρόμο της προς την εξουσία. Βέβαια στο πρώτο κυβερνητικό σχήμα δεν αξιώθηκε να αποκτήσει θώκο, μα η φιλοδοξία της μπορεί φαντάζομαι να περιμένει καρτερικά μέχρι τον πρώτο ανασχηματισμό. Τριάντα έξι χρόνια άντεξε, τί είναι ένα- δυο ακόμα;

Κάπως έτσι γερνούν οι ήρωες. Κάπως έτσι πληθαίνουν οι ρυτίδες στα πρόσωπα και, καμιά φορά, στα μυαλά. Και τί απομένει όταν μαραίνονται τα στεφάνια στη γρανιτένια ασώματο κεφαλή; Ίσως τελικά μένουν τα συνθήματα που, άπαξ και εκστομιστούν, έχουν την κακή συνήθεια να συμβολοποιούνται και να γίνονται διαχρονικά. "Ψωμί" δε φωνάζουν σήμερα οι κάθε λογής συμβασιούχοι; "Παιδεία" δεν αποζητούν οι απελπισμένοι, φουκαριάρηδες και χωρίς μέλλον φοιτητές; Και "Ελευθερία" δε σκούζουν όσοι από μας συνειδητοποιούν ότι τα τανκς δεν είναι ο μόνος τρόπος για να φοβίσεις, να κάμψεις, να εκμαυλίσεις, να αλλοτριώσεις, να περιχαρακώσεις και να αδρανοποιήσεις τις συνειδήσεις και τις ατομικές και συλλογικές ελευθερίες;

Πρέπει ωστόσο, όταν έρθει η ώρα, να βρω έναν τρόπο να εξηγήσω στα παιδιά μου πόσα πολλά χρωστάνε, όχι τόσο στους ήρωες, όσο στους ηρωϊσμούς μιας εποχής. Της εποχής που δεν αρνήθηκε τα όνειρά της, ακόμα κι όταν αυτά έγιναν εφιάλτες.

ΣΚΑΚΙ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

"Είναι όλες αδύναμες, είναι γυναίκες! Είναι χαζές συγκρινόμενες με τους άντρες. Δε θα ’πρεπε να παίζουν σκάκι, ξέρετε. Είναι σαν αρχάριες. Χάνουν όλες τις παρτίδες τους με τους άντρες. Δεν υπάρχει έστω και μια σκακίστρια σε όλον τον κόσμο που να μην μπορώ να της χαρίσω έναν ίππο και μετά να την κοπανήσω!"

Μη σπεύσετε τώρα εσείς οι σουφραζέτες σκακίστριες να μου πετάξετε ζαρζαβατικά και γιαούρτια και να οργανώσετε διαδηλώσεις κλείνοντας τη Συγγρού στο ύψος της ΕΣΟ για να επιστρέψω όσο ΕΛΟ έχω πάρει ποτέ από γυναίκες σκακίστριες και για να μου αφαιρεθεί το αγωνιστικό μου δελτίο. Γιατί απλούστατα την εισαγωγή δεν την διατύπωσε η αφεντιά μου, αλλά το πιθανό ίνδαλμά σας, ο Μπόμπυ Φίσερ.

Η σκακιστική αυτή διάνοια παίρνει ασφαλώς ακραία θέση (και δεν ήταν μόνο μισογύνης, είχε κι άλλα κουσούρια, αλλά αυτό είναι θέμα άλλου άρθρου), ωστόσο μια σύντομη ιστορική περιοδολόγηση δείχνει πως η γυναικεία παρουσία στο σκάκι σε καμιά περίπτωση δε φτάνει στο ύψος των ανδρικών επιδόσεων. Πράγματι, στην υπεραιωνόβια ιστορία των Παγκόσμιων Πρωταθλημάτων έχουν στεφθεί καμιά δεκαπενταριά άντρες μα καμιά γυναίκα. Οι καλύτερες εξ αυτών έφτασαν σε ένα πολύ υψηλό επίπεδο, κατάφερναν στο ζενίθ της καριέρας τους να κοπανάνε άντρες γκρανμέτρ, ακόμα και πρωτοκλασάτους, όχι όμως να προκριθούν σε τελικούς και να διεκδικήσουν τίτλους. Αυτό μοιάζει αρχικά παράδοξο αν σκεφτεί κανείς πως η ποιότητα στο σκάκι δε στηρίζεται στα μούσκουλα, μα σε εγγενείς εγκεφαλικές λειτουργίες, όπως την εκμάθηση, τη μνήμη, τη φαντασία, την αναλυτική και τη συνδυαστική σκέψη, στοιχεία ανθρώπινα αλλά όχι ανδρικά ή γυναικεία.

Μετά από τόσα χρόνια η κατάσταση δεν έχει αλλάξει και πολύ. Από την εποχή που η Μέντσικ έβγαλε το γυναικείο σκάκι στο προσκήνιο, μόνο μια χούφτα γυναικών μπόρεσαν να σταθούν με αξιώσεις απέναντι στο αντίθετο φύλο: η Γκαμπριντασβίλι, η Τσιμπουρντανίτζε, φυσικά οι αδερφές Πόλγκαρ, άντε και δυο ή τρεις της νέας γενιάς. Ειδικά στην περίπτωση Πόλγκαρ, και ακόμα ειδικότερα στην Ιουδήθ, συναντάμε το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, αφού από πολύ τρυφερή ηλικία ο πατέρας τους τις έριξε στο σκάκι και άρα ακολούθησαν την ίδια πορεία (προπονήσεων, εμπειριών κτλ) με οποιονδήποτε άνδρα πρωταθλητή. Κι όμως δεν κατόρθωσαν να υπερβούν τα εσκαμμένα. Αλλά και σε χαμηλότερο επίπεδο να κοιτάξει κανείς, βλέπει να επαναλαμβάνεται το ίδιο σκηνικό. Το θηλυκό στοιχείο σε ρόλο κομπάρσου στη συντριπτική πλειοψηφία των διεθνών και εγχώριων όπεν. Γιατί άραγε; Τι είναι αυτό που μοιάζει να εμποδίζει τη γυναικεία φύση να κατακτήσει το σκακιστικό Όλυμπο; Είναι τελικά το σκάκι ένα ανδρικό άθλημα;

Στην τελευταία ερώτηση απαντά καταφατικά μια έρευνα που είδε το φως της δημοσιότητας το 1992 και μου έγινε γνωστή από το ενδιαφέρον ιστολόγιο του Τ. Δρεπανιώτη (www.greekchesspolitics.wordpress.com) και πολύ γέλασα.

Σε αυτήν λοιπόν εξετάζεται η επίδραση της ορμόνης τεστοστερόνης (Τ) στην «κατανομή στα επίπεδα ιεραρχίας». Για να μην μακρηγορώ, οι επιστήμονες της Αμερικανικής Κοινωνιολογικής Εταιρίας καταλήγουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, πως η ύπαρξη της Τ. σε υψηλά επίπεδα συμβάλει στην σκακιστική επιτυχία, αφού όσοι είχαν νικήσει σε ένα τουρνουά, την είχαν σηκωμένη (την Τ!). Άρα, λένε οι επιστήμονες, οι γυναίκες -που δεν έχουν Τ.- είναι μαζέτισσες (αυτό μάλλον θα το διορθώσει ο Σαραντάκος, εννοώ τη λέξη).

Έχει ήδη γίνει εμφανές, φαντάζομαι, το πόσο διαφωνώ. Σε ένα τουρνουά σκάκι είναι ευνόητο πως οι παίκτες που ετοιμάζονται να αρχίσουν μια παρτίδα έχουν κάποιο άγχος, ενώ αυτοί που έχουν κερδίσει, μια κάποια ευφορία. Και στις δύο περιπτώσεις μια ορμόνη πράγματι βάζει το χεράκι της. Αυτή όμως δεν είναι η τεστοστερόνη, μα η αδρεναλίνη (άντε και η σεροτονίνη). Το γεγονός ότι η αδρεναλίνη επηρεάζει και τα επίπεδα της Τ. στους άντρες, εξηγεί και το κλινικό αποτέλεσμα. Η τεστοστερόνη παράγεται από τα διάμεσα κύτταρα του Leydig, και τα μωρά βρίθουν από δαύτη. Άρα ο γιος μου έπρεπε να με κοπανάει ήδη (και να λείπουν τα κακεντρεχή σχόλια, του τύπου «γιατί; δεν το κάνει;»). Επιπρόσθετα, όσοι άνδρες έχουν αυξημένα επίπεδα Τ. θα έπρεπε να είναι σκακισταράδες, όπως για παράδειγμα οι φαλακροί, οι τριχωτοί, όσοι έχουν μπάσα φωνή, υψηλό αιματοκρίτη ή σκληρό δέρμα! Τέτοιες έρευνες, έχουν τουλάχιστον ένα ad hoc άγγιγμα, για να μην πάω παραπέρα και μιλήσω για ρατσισμό.

Θυμάμαι μια ακόμα έρευνα του 1995, από το Πανεπιστήμιο του Κλήβελαντ, που κατέληγε (με τη βοήθεια ενός δάσους ηλεκτροδίων) στο ότι οι γυναίκες χρησιμοποιούν καλύτερα τον αριστερό βρεγματικό λοβό του εγκεφάλου, ενώ οι άντρες τον δεξί αντίστοιχο. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να υπερτερούν των ανδρών στις λεκτικές και στις χρωματικές δοκιμασίες, καθώς και στη μνήμη, ενώ υστερούσαν στη χωροαντιληπτική ικανότητα και τις μαθηματικές ασκήσεις. Ακόμα κι αν η ομάδα του Κλήβελαντ ήταν ακριβής (πράγμα για το οποίο δεν είμαι πεπεισμένος αφού το δείγμα ήταν μικρό και οι άνθρωποι τόσο μα τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους), αυτό στο σκακιστικό επίπεδο δεν αποδεικνύει και πολλά πράγματα αφού οι αρετές για έναν σκακιστή μοιράζονται ισόποσα.

Θα έχετε εικάζω συναπαντηθεί με τον δημοφιλή μύθο που λέει πως για να παίζεις καλό σκάκι, τότε ασφαλώς θα είσαι έξυπνος. Ελπίζω να προσπαθείτε να τον καταρρίψετε, αφού ξέρουμε καλά πως όποιος παίζει σκάκι (εκτός του ότι χάνει βλακωδώς το χρόνο του στο μπλιτς) δεν είναι απαραίτητα και οξύνους. Χρησιμοποιήθηκε εντούτοις κι αυτό το σαθρό επιχείρημα για να «αποδείξει» την αντρική νοητική υπεροχή. Αλί και τρισαλί! Ο εξυπνότερος άνθρωπος στον κόσμο είναι γυναίκα και λέγεται Μαίριλυν Σάβαντ (ή κάπως έτσι) και είναι διαφημίστρια στο επάγγελμα. Έχει IQ 217 (όταν ο Αϊνστάιν είχε κάπου 170 και ο «μέσος άνθρωπος» κάπου 100). Δεν ξέρω αν την έχει στο μεταξύ περάσει κανείς άνδρας, ούτε ξέρω αν έχει διεθνή αξιολόγηση στο σκάκι, ξέρω όμως πως δεν υπάρχουν χημικές ουσίες και βιολογικά εφαλτήρια πίσω από το σκάκι. Κάπου αλλού πρέπει να ψάξουμε για να εντοπίσουμε την αφύσικη απόκλιση στις σκακιστικές επιδόσεις ανδρών και γυναικών.

Μια παράμετρος που πρέπει να αξιολογηθεί σοβαρά έχει να κάνει με την αργοπορημένη είσοδο των γυναικών στο καθαρά αγωνιστικό σκάκι. Στα σκακιστικά καφενεία του Παρισιού το 18^ο ή το 19^ο αιώνα, ούτε που μπορούσε μια γυναίκα να διανοηθεί να παίξει σκάκι (και δεν έφταιγε αποκλειστικά ο καπνός).

Ακόμα και σ’ έναν γυναικείο χώρο, στο οτέλ παρτικιουλέρ της μαντάμ ντε Λαφαγέτ για παράδειγμα, οι άντρες ήταν συνήθως οι πρωταγωνιστές πάνω από την αλαβάστρινη σκακιέρα. Αυτό συνεχίστηκε για πολλές δεκαετίες και νομίζω πως η πραγματική αλλαγή άρχισε να παρατηρείται στην μετεπαναστατική Ρωσία, αφού για λόγους επιβεβαίωσης της πολιτικής ιδεολογίας, οι γυναίκες έπρεπε να έχουν ίσες ευκαιρίες με τον άντρα, ακόμα και στο σκάκι. Βέβαια, η κατάσταση σήμερα έχει βελτιωθεί, εντούτοις μόλις το 1% των 300 κορυφαίων σκακιστών είναι γυναίκες, και μόλις το 5%, ανάμεσα σε αυτούς που έχουν διεθνή τίτλο. Μην εθελοτυφλούμε. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στη βάση. Έχω την αίσθηση πως ο μακρόχρονος αυτός κοινωνικός αποκλεισμός στοίχισε στο γυναικείο σκάκι, όπως έγινε και σε άλλους τομείς, λόγου χάρη στην πολιτική ή τις επιστήμες. Κάτι που αλλάζει όλο και με πιο ταχείς ρυθμούς.

Αλλάζει, αλλά δεν έχει αλλάξει. Θυμάμαι περίπτωση πατέρα που αποτράβηξε τη δεκτική θυγατέρα του από τα μαθήματα σκάκι. Η αιτιολόγησή του ήταν αποστομωτική: «Και τι θα κάνει η κόρη μου; Θα παίζει τάβλι στα καφενεία;». Αμέλησα να του επισημάνω πως το μόνο τάβλι που είχε να φοβάται ήταν αυτό στο εσωτερικό του κρανίου του (πιθανότατα «φεύγα»). Το αγωνιστικό σκάκι απαιτεί για ένα κορίτσι το μοιραίο συγχρωτισμό με πολλά αγόρια, κάτι που φαίνεται να θορυβεί τους γονείς, ακόμα και σε πιο προοδευτικές κοινωνίες από τη δικιά μας. Πόσο μάλλον που το σκάκι σε χώρες όπως η Ελλάδα, δεν υπόσχεται στα κορίτσια καμιά επαγγελματική εξασφάλιση (ούτε καν έναν καλό γαμπρό!). Όπως και να ’χει, στην καλλιέργεια των βλασταριών, αυτό που μετράει περισσότερο είναι οι γονικές επιλογές. Πόσες φορές δεν έχετε ακούσει κάτι σαν κι αυτό: «ο Γιωργάκης πηγαίνει σκάκι και μπάσκετ και η Μαιρούλα μπαλέτο και αγγειοπλαστική»; Η –έστω και υποσυνείδητη- αναπαραγωγή τέτοιων στερεότυπων παίζει ασφαλώς το ρόλο της. Η μετέπειτα μητρότητα και οι ευθύνες της αναμφίβολα παίζουν τον δικό τους.

Νέο φως στο θέμα ρίχνει μια σχετικά πρόσφατη μελέτη (Μάρτης 2009) του τμήματος Πειραματικής Ψυχολογίας του πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Σ’ αυτή παρουσιάζεται μεταξύ άλλων η κλιμάκωση του ΕΛΟ των παιδιών από τα πρώτα τους σκακιστικά βήματα και καθώς ωριμάζουν. Αποδεικνύεται λοιπόν πως τα κορίτσια δεν υστερούν καθόλου των αγοριών, ούτε στη συμμετοχή, ούτε στην αγωνιστικότητα, ούτε εν τέλει στη συνολική πρόοδο στο άθλημα. Εισέρχονται, βελτιώνονται ή και αποχωρούν από το σκάκι, με τους ίδιους ρυθμούς που το κάνουν και τα αγόρια. Αυτό που μοιάζει ωστόσο κρίσιμη παράμετρος στην έρευνα, είναι το ποσοστό συμμετοχής των κοριτσιών. Όταν αυτό είναι χαμηλό, τα αποτελέσματα αρχίζουν να αποκλίνουν. Όταν όμως κυμαίνεται γύρω στο 50%, τότε οι στατιστικές καμπύλες της έρευνας επιβεβαιώνονται. Ξέρω πως δεν μπορεί να αποτελέσει αξιόπιστο δείγμα, μα θα το αναφέρω. Στο φετινό σχολικό πρωτάθλημα στο Μεγανήσι τα κορίτσια αποτελούσαν το 30% και κανένα τους δεν μπήκε στην εξάδα. Πέρσι το ποσοστό ήταν 42% και βρέθηκαν δύο κοπέλες στην τετράδα. Τυχαίο; Ίσως. Ίσως πάλι όχι.

Θα επιμείνω λίγο στην προηγούμενη έρευνα, γιατί θεωρώ το σημείο «ποσοστιαία συμμετοχή» το κλειδί της υπόθεσης. Γιατί άραγε οι Κινέζοι σάρωσαν τα μετάλλια στην τελευταία Ολυμπιάδα στο Πεκίνο; Όχι βέβαια μόνο και μόνο επειδή έπαιζαν εντός έδρας. Ούτε που μπορεί να πιστέψει κανείς πως έγιναν τόσο σύντομα κράτος αθλητών επειδή απέκτησαν τις κτιριακές υποδομές και τις προπονητικές προϋποθέσεις άλλων δυτικών κρατών, τη στιγμή που μεγάλα κομμάτια της χώρας μαστίζονται από την ανέχεια. Πιστεύω πως η εξήγηση έχει να κάνει με τη μαζικότητα. Εκατομμύρια αθλητές σημαίνει και εκατομμύρια ευκαιρίες για να αναδειχθούν πρωταθλητές. Κάτι ανάλογο έγινε σε μας μετά την έκρηξη της κατάκτησης του Ευρωμπάσκετ του 1987. Αυξήθηκε μαζικά η ενασχόληση με το άθλημα και σήμερα αυτό εξαργυρώνεται με διαρκείς διακρίσεις. Το ίδιο θαρρώ ισχύει και στο σκάκι της Ρωσίας. Υπό το ίδιο πρίσμα πρέπει να δει κανείς τη σχέση σκάκι και γυναικών. Η ελλιπής εκπροσώπηση του θηλυκού πληθυσμού είναι, κατά την ταπεινή μου άποψη, ο βασικότερος λόγος της υστέρησης στα αποτελέσματα. Για να το θέσω διαφορετικά, αν αύριο η FIDE έβγαζε φιρμάνι σε όλα τα τουρνουά να συμμετέχουν σε ίσο ποσοστό τα δύο φύλα (και το ίδιο ίσχυε φυσικά και στη βάση του αθλήματος), τότε δε νομίζω να απαιτούνταν περισσότερο από δέκα ή είκοσι χρόνια για να καμαρώσουμε την πρώτη Παγκόσμια Πρωταθλήτρια.

Μολονότι για κάποιους από μας είναι πολύ σημαντικό και για κάποιους ακόμα και βιοποριστικό, το σκάκι δεν παύει να είναι ένα παιχνίδι. Αυτό με κάνει να αναρωτιέμαι μήπως τελικά οι γυναίκες, που αποδεδειγμένα ωριμάζουν νωρίτερα (εκτός από μερικές που έχουν την ενοχλητική συνήθεια να μας βουλιάζουν τα καραβάκια στη μπανιέρα και να μας χαλάνε τα τραινάκια στο σαλόνι), απλά το σνομπάρουν. Πόσο πολύ θα ομόρφαιναν όμως τα τουρνουά αν κατακλυζόντουσαν από σκακίστριες! Πόσο περισσότερο ενδιαφέρον θα προσέλκυαν! Σίγουρα τόσο που θα προσπαθούσα να παίζω συχνότερα. Ίσως μάλιστα τότε να μην με πείραζε ακόμα και το να υποστώ κάποια ήττα από γυναίκα. Εννοείται την πρώτη μου…

ΒΙΒΛΙΟΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κυκλοφόρησε το δεύτερο μυθιστόρημα του διαδικτυακού φίλου Νίκου Παργινού και μάλιστα έχει και παρουσίαση οσονούπω στην οποία ελπίζω να παρευρεθώ. Ας τα πει όμως καλύτερα ο ίδιος:

Λένε πως ο έρωτας δε φτιάχνεται με καλούπια, δεν έχει ετικέτες, είναι απλά η επικράτηση της καρδιάς επί της λογικής. Από την άλλη, όμως, όπως ο καιρός, έχει κι ο έρωτας γυρίσματα. Ή μήπως όχι;
Μια καθημερινή ερωτική ιστορία δοκιμάζεται στη διάρκεια του χρόνου. Ταυτόχρονα, στα μάτια των πρωταγωνιστών του βιβλίου ξεδιπλώνονται άλλες μικρές ερωτικές ιστορίες της διπλανής πόρτας, για να τους θυμίσουν ότι ο έρωτας είναι αυτός που κινεί τη ζωή μας.
Γιατί, όσο κι αν αλλάξανε οι εποχές, μικροί ή μεγάλοι έρωτες θα στολίζουν πάντα με συνθήματα τους τοίχους της διαδρομής μας.

Οι εκδόσεις "Σύγχρονοι Ορίζοντες" παρουσιάζουν το νέο βιβλίο του συγγραφέα Νίκου Παργινού

"ΜΕ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ ΠΕΡΝΑΕΙ Ο ΚΑΙΡΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΠΕΡΝΑΕΙ Ο ΕΡΩΤΑΣ"

το Σάββατο 31 Οκτωβρίου και ώρα 12:00 το μεσημέρι

στη Στοά του Βιβλίου,Πεσμαζόγλου 5, Αρσάκειο Μέγαρο στην Αθήνα.

Ομιλητές:H βιβλιοκριτικός κα Ελένη Γκίκα, και η δημοσιογράφος κα Ρίτσα Μασούρα. Αποσπάσματα από το βιβλίο θα διαβάσει ο ηθοποιός κ. Δημήτρης Παλαιοχωρίτης.

Φέτος το καλοκαίρι είχα τη χαρά να γνωρίσω το Γιώργο Βέη, τον ποιητή και συγγραφέα του "Ασία-Ασία" (Κρατικό Βραβείο Χρονικού 2000). Κοσμογυρισμένος ο ίδιος (είναι διπλωμάτης) δίνει στα γραπτά του αρώματα και χρώματα που θέλγουν και ξενίζουν. Το ίδιο κάνει και στον προφορικό του λόγο, την ίδια στιγμή που παραμένει απλός, φιλικός κι ευχάριστος. Για το νέο του ταξιδιωτικό που κυκλοφορεί, προτιμώ να μεταφέρω τα δικά του λόγια.

Από το Τόκιο στο Χαρτούμ, Γιώργος Βέης -Ταξιδιωτικό, εκδόσεις Κέδρος

Ένα μόνο χωρίο από το μυθιστόρημα Η γυναίκα της άμμου του Κόμπο Αμπέ με οδήγησε στη συγγραφή του βιβλίου. Αξίζει να το παραθέσω αυτούσιο: «Σε μια τυπική περιοχή υψηλής υγρασίας και θερμοκρασίας όπως η Ιαπωνία, όπου μάλιστα, μέσα στις θεομηνίες που γίνονται κάθε χρόνο, το ποσοστό αυτών που οφείλονται στο νερό είναι το ογδόντα εφτά τοις εκατό, αυτή εδώ η καταστροφή, που προκαλείται από την ιπτάμενη άμμο, δεν φτάνει ούτε καν στο ένα χιλιοστό του ενός τοις εκατό. Θα' ταν τόσο γελοίο όσο και το να έφτιαχναν ειδικούς νόμους σαν μέτρα για θεομηνίες από νερό στην έρημο της Σαχάρας!». Ηταν, θυμάμαι, ένα ανοιξιάτικο απόγευμα του 2007, στο Χαρτούμ, όπου υπηρετούσα από τον Ιανουάριο του 2005 ως πρέσβης. Τελείωνα τη διόρθωση μιας αναφοράς για την πολιτική κατάσταση που

επικρατούσε τότε στο αχανές, εντυπωσιακό από κάθε πλευρά Σουδάν. Το βιβλίο του Κόμπο Αμπέ είχε

ξεμείνει στο τραπέζι. Λάφυρο από παλαιότερες περιδιαβάσεις· το άνοιξα στην τύχη. Έτσι, για αλλαγή

κλίματος, για την απαραίτητη αντίστιξη.

Ξαναβρήκα γρήγορα τη σελίδα που συνδέει αναπάντεχα τους δύο τόσο διαφορετικούς από κάθε πλευρά τόπους. Είχα ήδη υπογραμμίσει εκείνες τις δύο γεωγραφικές κλείδες: Ιαπωνία - Σαχάρα. Οι δύο πόλοι στην ίδια σελίδα, ο σπινθήρας της κρίσιμης στιγμής. Κάτι στερεό μέσα μου σκίρτησε, θέλησε ξαφνικά να ξετυλιχτεί. Κάτι σαν την ποίηση, ας πούμε, ενός μυθιστορήματος, την οποία συνεπάγεται, σχεδόν μαθηματικά, το κάθε ταξίδι από το Τόκιο στο Χαρτούμ μέσω Γιαουντέ. Ενα παλίμψηστο τοπίων και εμπειριών απαιτούσε την εξονυχιστική του διερεύνηση. Ετσι άρχισα να γράφω. Από το λαβυρινθώδες Τόκιο, όπου κατά καιρούς βρέθηκα, στην πληθωρική Γιαουντέ και από κει στη λάβρα του Χαρτούμ η απόσταση είναι τεράστια, αλλά κάποια στιγμή σκέφτηκα ότι θα μπορούσε ενδεχομένως να χωρέσει σ' ένα μόνον ημερολόγιο βλεμμάτων. Αρκούσε, κατ' αρχήν, η κατάλληλη επεξεργασία, η ορθή επιλογή των θεματικών εστιών. Το υλικό ήταν όντως τεράστιο, φαινομενικά ανένταχτο και ατίθασο: απότομες εναλλαγές χωρών και ανθρώπων, πολύσημες εικόνες, απρόβλεπτες συναντήσεις, πρωτόγνωρα «πιστεύω», αλλεπάλληλα μυστήρια, μεταμορφώσεις ιδεολογημάτων, ανατροπές ηθών, προοπτικές λαβυρίνθων. Και βεβαίως οι συστάδες των δέντρων στις ιαπωνικές πόλεις που παραπέμπουν στην αρμονία τού ζεν, οι αριστοτεχνικοί κήποι-ραψωδία στη σκιά των επιβλητικών ουρανοξυστών του Τόκιο, η οργιαστική βλάστηση και η κάθιδρη γοητεία του Καμερούν, ο χορός των στροβιλιζόμενων δερβίσηδων σ' ένα από τα παλαιότερα τζαμιά του Χαρτούμ, οι παράδοξες τελετουργίες στα εγκαίνια μιας γέφυρας στο κυανό σκέλος του Νείλου, ο μισοκατεστραμμένος ναός του Αμούν, στα ερείπια της πόλης Νάκα, και ό, τι αυτός προοιωνίζεται. Από μια άποψη, φρονώ ότι το βιβλίο μου είναι οδηγός αναδρομικών ηδονών.

Τρίτη πρόταση, ένα βιβλίο που έτυχε θερμής υποδοχής από κοινό και κριτικούς. Η συγγραφέας Αργυρώ Μάντογλου, δίχως να τη γνωρίζω προσωπικά, μου είναι ιδιαίτερα συμπαθής, ίσως και λόγω της αμεσότητας της γραφής της. Το "Όλα στο μηδέν", είναι ένα βιβλίο για να ποντάρει κανείς.

Όταν η Αυγή συναντά τον Σταύρο στο καζίνο, τα πάντα μοιάζουν πιθανά: η εύνοια της Τύχης, ο έρωτας, η έμπνευση. Ωστόσο, και οι δύο κρύβουν το αληθινό τους πρόσωπο και οι δύο έχουν μυστικά και διπλές ιδιότητες. Σε κάθε περιστροφή της ρουλέτας βιώνουν με ένταση όλα τους τα πάθη· κυνηγώντας τη μεγάλη Νίκη, θα ζήσουν μια σειρά από αποκαλυπτικές Ήττες· ποντάροντας και οι δύο στην πλέον ανυπόστατη πλευρά του άλλου, στην πλέον ακραία πιθανότητα, πειραματίζονται με την ίδια τους την ύπαρξη και τολμούν το πιο ριψοκίνδυνο στοίχημα...

Με φόντο τον φαντασμαγορικό κόσμο του καζίνου, τυχοδιώκτες, εκκεντρικοί, γυναίκες μόνες, ταξιδιώτες και λιποτάκτες, πρώην ευνοημένοι και νυν υποταγμένοι, άνθρωποι εθισμένοι στην ελπίδα, εξαγοράζουν τη λήθη και επενδύουν τις φαντασιώσεις τους σε σχέσεις υψηλού ρίσκου, προσδοκώντας το νεύμα της «άστατης θεάς». Στόχος, η παραμονή στο παιχνίδι. Ένα παιχνίδι, καθ' ομοίωση της ίδιας της ζωής.

Το "Όλα στο μηδέν", περιπέτεια ερωτική με εσωτερική και εξωτερική δράση, διερευνά την έλξη για τα τυχερά παιχνίδια, τη δύναμη της εξάρτησης, τη σχέση του τζόγου με το παράφορο πάθος και τη μυθοπλασία. Κυρίως, όμως, ανατέμνει ένα βασικό ανθρώπινο ένστικτο: την αρχέγονη σχέση μας με την Τύχη.

Η ανάγνωση δεν είναι όμως θέμα Τύχης. Γιατί ευτυχώς γράφονται ακόμα ωραία βιβλία, από ωραίους ανθρώπους.

ΣΥΝΕΙΡΜΟΙ

-Η μετεκλογική περίοδος μου φέρνει στο νου εκείνες τις ξέγνοιαστες παιδικές μου μέρες. Τότε που, με ένα κοντό κομμάτι καλάμι, φυσούσαμε αέρα σε πλαστικά ποτηράκια με σαπουνόνερο και μετά κάναμε μπουρμπουλήθρες. Με πόση νοσταλγία θυμάμαι εκείνες τις γυαλιστερές πομφόλυγες να αιωρούνται στο κενό και να ιριδίζουν στο φως! Και πόση μελαγχολία έκρυβε εκείνο το σιγανό «πουφ!» που ακολουθούσε και τις έστελνε στην ανυπαρξία… Έτσι, σα σαπουνόφουσκες και οι προεκλογικές εξαγγελίες που έθρεψαν την ελπίδα στους ψηφοφόρους. Για σκεφτείτε. Μια ελπίδα κλεισμένη μέσα σε μια διάφανη φούσκα. Τώρα είμαστε στη φάση της αιώρησης.

-Και τώρα που είπα αιώρηση, όταν λείπει ο ΓΑΠ από τη χώρα θα έχουμε κυβερνήτη τον θαλάσσιο ελέφαντα Παγκάλ; Να μου το πείτε άμα είναι να μεταναστεύσω στην Αρκτική.

-Αφού είπα Αρκτική να το συνεχίσω. Το 2020 λέει, η Αρκτική θα αποτελεί τους θερινούς μήνες μια ωραία λίμνη, λόγω της υπερθέρμανσης. Μιλάμε για την πιο μεγάλη πισίνα ετούτου του κόσμου. Και την αρχή του Άλλου Κόσμου. Πάνε τα παγόβουνα που μαθαίναμε στο σχολείο, ξεχάστε τα. Η εκδίκηση του Ανθρώπου για τον «Τιτανικό» είναι ένα πιάτο που τρώγεται κρύο.

-Και μιας και είπα κρύο, πάμε πάλι στα εγχώρια. Πόσο κοστίζει μια θεατρική παράσταση; 20 ευρώ; Πόσο κάνει το σινεμά; 7-8 ευρώ; Χωρίς το ποπ κορν εννοείται. Ε, λοιπόν για να ψηφίσεις για νέο πρόεδρο της ΝΔ αρκούν 2 ευρώ. Αναμφισβήτητα η πιο φτηνή διασκέδαση στις μέρες μας. Καθίστε να δείτε πόσα εισιτήρια θα κόψει.

-Είπα διασκέδαση και θυμήθηκα ένα ερώτημα. Έχω μπερδευτεί. Για τη χηρεύουσα θέση του Καραμανλή είναι υποψήφιος και ο Ζορό;

-Με το μαύρο και άραχλο της στολής του Ζορό, τι μου ήρθε στο μυαλό; Σε διψήφιο νούμερο κινείται λέει το έλλειμμα 12, 13, 14%... Αυτό δεν είναι έλλειμμα, περίσσευμα (απελπισίας) είναι. Αλλά έτσι είναι ο Έλληνας, καταναλώνει περισσότερα από όσα χρειάζεται. Λέγοντας «Έλληνας» βέβαια, εννοώ από Εκάλη και πάνω. Οι υπόλοιποι καταναλώνουμε τα ψιχία που πέφτουν από το τραπέζι. Και μας αρέσει, να δείτε. Τυπικοί Γραικοί.

-Με το Greeks, σκέφτηκα και το πώς υποδέχτηκαν οι φίλοι μας οι Ευρωπαίοι τον Υπουργό Εθν. Οικονομίας στο Λουξεμβούργο. Καλά, του κλώτσου και του μπάτσου μας έχουν. Καλέ, γιατί τόσο μίσος; Σα βρεγμένη γάτα επέστρεψε ο Υπουργός μας και με αυτιά κόκκινα από το τράβηγμα. Θα πρέπει μάλλον να τους είμαστε πολύ υπόχρεοι (κάμποσα δις σημαίνει αυτό) και μας έχουν γραμμένους εκεί που δεν πιάνει μελάνι. Πρέπει, λέει, για μια ακόμα φορά να τους προσκυνήσουμε, για να μη μας τιμωρήσουν σκληρά. Στο τέλος θα πιστέψω πως δεν είναι αυτοί εταίροι μας, αλλά εμείς εταίρες τους.

-Τώρα που είπα εταίρες, να δείτε, θυμήθηκα τους δημοσιογράφους. Ειδικά αυτοί του Mega, πρωινής και βραδινής ζώνης δεν έχουν πια ταμπού, τα κάνουν όλα και σε λογικές τιμές. Εντάξει, δε λέω, υπάλληλοι του ΠΑΣΟΚ είναι οι άνθρωποι, αλλά και η Μαυρέτα που έχω στο φαρμακείο άμα τύχει και κάνω καμιά μαλακία μου το επισημαίνει, δεν τα ρίχνει όλα σε κάποιον συνταξιούχο πρώην φαρμακοποιό.

-Λέγοντας «συνταξιούχος» θυμήθηκα το Γιώργο. Το κοινό του πρέπει να πάσχει από Αλτσχάιμερ, γιατί πως αλλιώς δικαιολογείται το εξής απίστευτο που συνάντησα στο διαδίκτυο;

Μα την αλήθεια, στην αρχή σκέφτηκα ότι ήταν στημένο από τον Κανάκη, αλλά πού! Εδώ βέβαια τα πράγματα είναι σοβαρά. Έχουν διαπραχθεί αδικήματα. Νομικός δεν είμαι, αλλά η διασπορά ψευδών ειδήσεων –μεταξύ άλλων- δε θα έπρεπε να τιμωρείται, ακόμα κι αν κανείς δεν ασχολείται με την προσβολή της νοημοσύνης και της αξιοπρέπειας; Αλλά στο ΕΡΣ, από τον έναν Αυτιά μπαίνουν κι από τον άλλο βγαίνουν.

-Αυτιά είπα; Τι άκουσαν τ’ αυτάκια μου; Νόμπελ Ειρήνης στον Ομπάμα και Νόμπελ Λογοτεχνίας στη Γερμανορουμάνα Μύλερ; Ρε σεις, μήπως τα μπέρδεψαν εκεί στην Σουηδική Ακαδημία και τα έδωσαν ανάποδα; Θα μου πείτε, τι σχέση έχει ένας Αμερικανός Πρόεδρος με τη λογοτεχνία; Σωστά, αλλά και με την Ειρήνη πάλι τί σχέση έχει;

Αυτά τα ισόβια μέλη της Ακαδημίας είναι για ισόβια με τέτοιες απονομές. Τέρμα και τελείωσε, η νόσος του 21^ου αιώνα είναι το Αλτσχάιμερ.

-Και αφού μίλησα για τη Μύλερ, η οποία βραβεύτηκε γιατί περιγράφει μελανά (όπως ήταν εξάλλου) την περίοδο Τσαουσέσκου, να πω ότι έχουν δοθεί και πολύ σωστά βραβεία.

Ποιος θα ήξερε τον Κέρτες ή τον Σεφέρη αλλιώς; Αλλά όταν έχεις ως υποψήφιους τον Ροθ ή τον Οζ, μάλλον πρέπει να παραμερίζεις τις πολιτικές σκοπιμότητες. Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς; Τη βράβευση του Τσώρτσιλ; Το ανεκδιήγητο νόμπελ (έτσι, με μικρό) στον Γκάο Ξινγιάνγκ (αλήθεια, πού χάθηκε αυτή η ψυχή;), μόνο και μόνο γιατί τα έβαλε με την κινεζική κυβέρνηση και την κοπάνησε στο Παρίσι; Σας λέω, πήρα να διαβάσω το «Βουνό της Ψυχής» και στη σελίδα 100 είχα αμετάκλητα χαθεί μέσα σε ελώδεις ορυζώνες και με είχε πάρει ο ύπνος σε άθλια καταλύματα της κινεζικής επαρχίας, αναζητώντας μια γκόμενα χωρίς πρόσωπο (λες κι αν είχε πρόσωπο θα την αναγνώριζα ανάμεσα στις άλλες κινέζες του μόχθου). Ευτυχώς που τα γιγάντια πάντα είναι πάντα χορτοφάγα, αλλιώς θα με είχαν καταβροχθίσει. Ή να πω για το θάψιμο του Φουέντες που ήταν δυο σκάλες πάνω από τον Οκτάβιο Παζ, αλλά όχι και τόσο politically correct σκάλες; Ή για τον Φο; Ή για την Γιέλινεκ; Ή για το ότι δεν το πήρε ποτέ ο Καζαντζάκης (τη χρονιά που ήταν υποψήφιος με τον Σικελιανό το πήρε νομίζω ο Χιμένεθ) και ο Μπόρχες, για παράδειγμα; Δηλαδή ο Λε Κλεζιό είναι σύμφωνα με την Ακαδημία εφάμιλλος συγγραφέας με τον Καμύ, τον Μαν, τον Έσσε ή τον Μάρκες; Σα να λέμε, ο Μπατσινίλας συμπαίκτης του Εουσέμπιο και του Πλατινί ένα πράμα. Να δείτε που όταν θα είμαι υποψήφιος θα το δώσουν σε κανέναν άλλο.

-Κι εφόσον φτάσαμε και στα εν οίκω, να μην ξεχνιόμαστε:

"ΝΑ ΤΑ ΕΚΑΤΟΣΤΗΣΕΙΣ ΜΑΜΑ ΜΑΣ!"

ΤΣΙΡΙΤΣΑΝΤΣΟΥΛΕΣ ΚΑΙ ΘΕΑΤΡΟ ΔΡΟΜΟΥ

Οι Τσιριτσάντσουλες παρουσιάζουν τον "Κύκλωπα" του Ευριπίδη στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου Δρόμου Από την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου εώς και την Τρίτη 20 Οκτωβρίου στους Δρόμους της Αθήνας θα διεξαχθεί το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου Δρόμου με πολλές συμμετοχές από ομάδες της Ελλάδας και ομάδες από το εξωτερικό. Περιδιαβαίνοντας στο Θησείο, στο Μοναστηράκι, την Κλαυθμώνος και τη Διονυσίου Αεροπαγίτου θα μπορείτε να απολαύσετε σπουδαίες παραστάσεις και θεάματα έξω από τον συμβατικό χώρο της θεατρικής αίθουσας. Οι καλλιτέχνες του δρόμου αποτελούν μια ιδιαίτερη φωνή στα πολιτιστικά δρώμενα, καθώς προσπαθούν να μετατρέψουν τον δημόσιο καθημερινό χώρο, σε χώρο έκφρασης και άμεσης επικοινωνίας με τους κατοίκους, τους περαστικούς και εν γένει τους πολίτες που ζουν και ζωντανεύουν την πόλη και το αστικό περιβάλλον. Δίνουν όλη τους την ενέργεια προκειμένου να τραβήξουν και να διατηρήσουν την προσοχή των προσωρινών θεατών τους, οι οποίοι δεν δεσμεύονται να τους παρακολουθήσουν ως το τέλος. Η ανταμοιβή τους δεν είναι προκαθορισμένη και προπληρωμένη αλλά αφήνεται στην ευχέρεια των θεατών να τους ανταμείψουν ανάλογα με την κρίση τους και τη δυνατότητά τους. Ο Κύκλωπας, του Ευριπίδη, είναι το μόνο Σατυρικό Δράμα από την Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, που σώζεται ολόκληρο. Αποτελεί την πρώτη παράσταση που δημιουργήσαμε με τις Τσιριτσάντσουλες προκειμένου να την παρουσιάσουμε στους δρόμους και τις πλατείες, σε πόλεις και χωριά. Η πρώτη της παρουσίαση έγινε το 2002 στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αεροπαγίτου και έκτοτε έχουμε περιοδεύσει σε πολλά μέρη της Ελλάδας και του εξωτερικού. Μετά από αρκετές παραστάσεις κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού κλείνουμε τη φετινή μας περιπλάνηση με τρεις παραστάσεις στην Αθήνα. Σάββατο 17 Οκτωβρίου, 18:00 Πλατεία Μοναστηρακίου Κυριακή 18 Οκτωβρίου, 17:00 Πλατεία Μοναστηρακίου Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, 19:00 Πλατεία Μοναστηρακίου Η σκηνοθεσία της παράστασης είναι του Μαρίνου Μουζάκη ενώ η επιμέλεια της μουσικής που παίζεται με φυσικά όργανα είναι του Στέφανου Φίλου. Μαζί με αυτούς στους ρόλους και στον χορό των Σατύρων εναλάσσονται οι Κωνσταντίνος Πουλής και Ελισσαίος Βλάχος. Μπορείτε να κατεβάσετε το, πολύ ενδιαφέρον, πλήρες πρόγραμμα του 1ου Διεθνούς Φεστιβάλ Θεάτρου Δρόμου από το επίσημο σάιτ του Φεστιβάλ http://www.istfest.gr